Từ 13/10/2026, các bang Mỹ sẽ không còn nhận phần kinh phí đối ứng liên bang cho một số can thiệp y khoa khẳng định giới tính. CMS áp dụng giới hạn với người dưới 18 tuổi trong Medicaid và dưới 19 tuổi trong các chương trình CHIP tách riêng. CMS là cơ quan liên bang quản lý Medicare, Medicaid và phối hợp với các bang về CHIP. Đây là thay đổi về chi trả, không phải lệnh cấm toàn quốc đối với dịch vụ y tế.

Medicaid là chương trình liên bang và bang dành cho người có thu nhập hoặc nguồn lực hạn chế. Chương trình Bảo hiểm y tế trẻ em (CHIP) hỗ trợ trẻ trong gia đình không đủ điều kiện hưởng Medicaid nhưng khó mua bảo hiểm tư nhân. Các bang vận hành hai chương trình theo kế hoạch được liên bang phê duyệt và nhận một phần kinh phí đối ứng. Hai cơ chế này không hoàn toàn tương đương với Bảo hiểm y tế ở Việt Nam.

Quy định tách Medicaid và CHIP theo độ tuổi

Chăm sóc khẳng định giới tính (gender-affirming care) là thuật ngữ bao quát các dịch vụ y khoa và tâm lý hỗ trợ bản dạng giới. Nguồn chi liên bang bị loại đối với thuốc chặn dậy thì, hormone khác giới và một số phẫu thuật nhằm chuyển đổi đặc điểm giới tính. Văn bản của CMS gọi nhóm này là các can thiệp “phủ nhận giới tính”, phản ánh cách diễn đạt của chính quyền Trump. Bài viết dùng thuật ngữ trung tính khi mô tả chính sách và ghi rõ cách gọi của từng bên.

Cùng loại thuốc hoặc thủ thuật vẫn được chi trả nếu dùng cho mục đích y khoa khác. Danh sách gồm dậy thì sớm, ung thư, lạc nội mạc tử cung và thiếu hụt hormone. Vì vậy, mục đích sử dụng quyết định một yêu cầu thanh toán có thuộc phạm vi giới hạn hay không. Tư vấn tâm lý và trị liệu tâm lý liên quan đến phiền muộn giới vẫn thuộc diện được chi trả. Quy định không loại toàn bộ dịch vụ dành cho người được chẩn đoán phiền muộn giới.

Hồ sơ và biểu mẫu y tế đặt trên bàn (ảnh minh họa)

Giai đoạn chuyển tiếp chỉ áp dụng cho liệu pháp hormone

Người đang nhận liệu pháp hormone khác giới vào ngày 13/10/2026 được duy trì phần chi liên bang trong tối đa sáu tháng. CMS nói khoảng thời gian này nhằm giúp người bệnh và cơ sở điều trị chuyển đổi nguồn chi trả hoặc kết thúc liệu pháp theo đánh giá chuyên môn. Văn bản nhấn mạnh đây không phải hướng dẫn lâm sàng. Thuốc chặn dậy thì không được đưa vào cơ chế chuyển tiếp sáu tháng.

Các bang vẫn được dùng ngân sách riêng ngoài phần đối ứng liên bang. Gia đình cũng được dùng bảo hiểm tư nhân hoặc tự chi trả. Cách tiếp tục dịch vụ vì thế phụ thuộc luật của bang, chính sách bảo hiểm và khả năng tài chính của gia đình. Quy định không buộc cơ sở y tế dừng cung cấp mọi dịch vụ thuộc nhóm này. Nó chỉ đặt điều kiện đối với nguồn tiền liên bang trong hai chương trình.

Mạng lưới chi trả có 35,4 triệu trẻ em

Dữ liệu CMS cho thấy 35.381.450 trẻ em tham gia Medicaid hoặc CHIP vào tháng 4/2026. Con số này chiếm 47,9% tổng số người tham gia hai chương trình trong tháng đó. Đây là quy mô của mạng lưới bảo hiểm, không phải số trẻ đang nhận chăm sóc khẳng định giới tính. Dữ liệu công khai chưa cho biết bao nhiêu người sẽ mất phần chi liên bang từ ngày 13/10.

Quy định cuối cùng cho biết khoảng 17 chương trình Medicaid cấp bang đang chi trả ít nhất một dạng can thiệp nằm trong phạm vi mới. Một số bang khác đã hạn chế dịch vụ bằng luật hoặc chính sách riêng trước khi quy định liên bang được ban hành. Associated Press ghi nhận CMS chưa công bố số tiền liên bang hiện dùng cho nhóm dịch vụ này. Tác động thực tế do đó sẽ khác nhau đáng kể giữa các bang.

Lập luận của chính phủ và phản đối từ giới y khoa

Chính quyền Trump cho rằng bằng chứng về lợi ích dài hạn chưa đạt yêu cầu và các can thiệp mang nguy cơ không thể đảo ngược. CMS viện dẫn báo cáo của Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ (HHS) cùng các tổng quan quốc tế. HHS là cơ quan quản lý y tế liên bang. Cơ quan này nói mục tiêu là bảo vệ trẻ em và bảo đảm chất lượng của khoản chi công. Đây là lập luận của chính quyền, không phải kết luận được toàn bộ giới y khoa Mỹ đồng thuận.

Associated Press cho biết Hiệp hội Y khoa Mỹ và phần lớn tổ chức y khoa lớn ủng hộ khả năng tiếp cận chăm sóc khẳng định giới tính. Riêng Hiệp hội Bác sĩ Phẫu thuật Tạo hình Mỹ cho rằng bằng chứng về lợi ích của phẫu thuật ở người chưa thành niên chưa đủ mạnh. CMS nhận khoảng 11.000 ý kiến đúng hạn, trong đó hơn 90% phản đối dự thảo. Cơ quan vẫn ban hành quy định sau khi bổ sung giai đoạn chuyển tiếp cho liệu pháp hormone.

Tranh chấp pháp lý chưa khép lại

Đây là quy định hành chính do CMS ban hành, không phải luật mới được Quốc hội Mỹ thông qua. Văn bản thừa nhận các tòa liên bang đã chặn một số chỉ thị trước đó về nguồn tài trợ cho chăm sóc khẳng định giới tính. CMS cho rằng quy định cuối cùng dựa trên thẩm quyền độc lập và không xung đột với các lệnh tòa hiện có. Cơ quan cũng nói văn bản không dựa vào một tuyên bố trước đó của HHS đã bị tòa hủy.

Tháng 2/2026, tổng chưởng lý của 20 bang và Đặc khu Columbia phản đối dự thảo. Họ cho rằng HHS vượt thẩm quyền và xâm phạm quyền quản lý y tế của bang. Liên minh này tuyên bố sẵn sàng dùng công cụ pháp lý nếu quy định tương tự được hoàn tất. Associated Press dẫn một tổ chức vận động pháp lý dự báo quy định sẽ bị thách thức tại tòa. Tính đến thời điểm bài viết được thực hiện, chúng tôi chưa tìm thấy hồ sơ chính thức về vụ kiện mới nêu đích danh quy định cuối cùng CMS-2451-F.

Phạm vi đối với độc giả Việt Nam

Quy định chỉ điều chỉnh nguồn chi Medicaid và CHIP tại Mỹ. Văn bản không thay đổi Bảo hiểm y tế hoặc quy tắc chi trả khám chữa bệnh ở Việt Nam. Với người Việt đang sống tại Mỹ, khả năng tiếp tục được chi trả phụ thuộc chương trình của bang và nguồn tiền ngoài liên bang. Tính đến thời điểm bài viết được thực hiện, chúng tôi chưa tìm thấy văn bản chính thức của cơ quan chức năng Việt Nam đưa ra số liệu so sánh cho trường hợp này.