Người từ 30 tuổi tại Đài Loan có thể kiểm tra mình có thuộc diện khám dự phòng người lớn hay không. Dịch vụ này có xét nghiệm đường huyết và được thực hiện theo chu kỳ, kể cả khi chưa xuất hiện triệu chứng. Khảo sát của Đài Loan ghi nhận 13,1% người từ 20 tuổi mắc đái tháo đường, còn Ngày Đái tháo đường thế giới năm 2026 đặt trọng tâm vào hành động sớm.

Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế chọn Early Action on Diabetes làm chủ đề hai năm 2026-2027, nhấn mạnh phát hiện sớm, giảm nguy cơ đái tháo đường tuýp 2 và tiếp cận chăm sóc đúng lúc. Tổ chức Y tế Thế giới cũng đặt phát hiện sớm, chăm sóc toàn diện và giảm kỳ thị trong thông điệp Ngày Đái tháo đường thế giới 2026. Ngày này diễn ra vào 14/11, gắn với ngày sinh của Frederick Banting, một trong những người phát hiện insulin.

Một người dùng máy đo đường huyết tại nhà (ảnh minh họa)
Đo đường huyết tại nhà và theo dõi sức khỏe hằng ngày (ảnh minh họa)

Khám đường huyết tại Đài Loan bắt đầu từ tuổi nào?

Cục Sức khỏe Quốc dân Đài Loan, cơ quan phụ trách các chương trình phòng bệnh và nâng cao sức khỏe, quy định nhóm 30-39 tuổi được khám dự phòng người lớn 5 năm một lần; nhóm 40-64 tuổi khám 3 năm một lần và người từ 65 tuổi khám hằng năm. Hạng mục gồm đường huyết, mỡ máu, chức năng gan, chức năng thận, đánh giá nguy cơ bệnh mạn tính và tư vấn sức khỏe. Người đủ điều kiện nên hỏi cơ sở có ký hợp đồng với Bảo hiểm Y tế toàn dân Đài Loan, thường gọi là NHI, để biết cách đặt lịch.

Bộ Y tế và Phúc lợi Đài Loan cho biết hơn 475.000 người trong nhóm 30-39 tuổi đã hoàn tất lần khám đầu tiên tính đến tháng 5/2026, trong đó khoảng 30% có ít nhất một chỉ số bất thường thuộc nhóm huyết áp, đường huyết hoặc mỡ máu. Tỷ lệ này không phải tỷ lệ được chẩn đoán đái tháo đường. Kết quả một lần khám cần được nhân viên y tế đọc cùng bệnh sử và các xét nghiệm liên quan.

Khảo sát dinh dưỡng và sức khỏe quốc dân giai đoạn 2020-2024 của Đài Loan ghi nhận tỷ lệ đái tháo đường 13,1% ở người từ 20 tuổi. Bộ Y tế và Phúc lợi Đài Loan giải thích đây là tỷ lệ hiện mắc trong nhóm khảo sát, không đồng nghĩa với số ca mới trong một năm hoặc số người đang nhận thuốc qua NHI. Khi đọc số liệu, cần tách năm thu thập, nhóm tuổi và cách xác định bệnh.

Theo dõi tiền đái tháo đường có ý nghĩa gì?

Chương trình phòng chống hội chứng chuyển hóa của Cục Sức khỏe Quốc dân Đài Loan đã quản lý khoảng 670.000 người, trong đó khoảng 160.000 người thuộc nhóm tiền đái tháo đường. Trong nhóm được theo dõi từ ba lần trở lên, khoảng 22.000 người, tương đương 14% nhóm theo dõi này, có HbA1c trở về phạm vi bình thường. Đây là kết quả của những người tham gia chương trình, không phải bảo đảm cho từng cá nhân và không có nghĩa bệnh đã vĩnh viễn biến mất.

Năm 2026, chương trình chăm sóc gia đình của NHI bổ sung khoản thanh toán cho cơ sở tiếp nhận người mắc đái tháo đường mới vào chương trình chăm sóc tích hợp. Quy định của Cục Bảo hiểm Y tế Quốc dân Đài Loan nêu điều kiện theo dõi, mức thanh toán cho cơ sở và số lần quản lý tối đa trong năm. Khoản này được NHI thanh toán cho cơ sở chăm sóc, không phải khoản tiền người bệnh nhận trực tiếp. Người dân tại Đài Loan nên hỏi phòng khám gia đình của mình có tham gia chương trình hay không.

Nếu phiếu khám có đường huyết hoặc HbA1c bất thường, người bệnh nên mang toàn bộ kết quả đến buổi khám tiếp theo. Nhân viên y tế sẽ quyết định có cần xét nghiệm lại hay đánh giá thêm dựa trên tuổi, bệnh nền, thuốc đang dùng và kết quả trước đó. Khát nhiều, đi tiểu nhiều, mệt mỏi, nhìn mờ hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân là những dấu hiệu cần được đánh giá y tế, nhưng không đủ để tự kết luận chẩn đoán.

Đái tháo đường liên quan thế nào đến lọc máu?

Niên báo bệnh thận Đài Loan ghi nhận năm 2023 có 12.257 người mới bắt đầu lọc máu, trong đó 5.538 người có tiền sử đái tháo đường, chiếm 45,2%. Báo cáo xác định tiền sử dựa trên hồ sơ khám ngoại trú và nội trú trong năm trước khi bắt đầu lọc máu. Đây là số liệu bệnh đi kèm trong nhóm mới lọc máu, không đủ để kết luận nguyên nhân suy thận của từng người.

Bệnh thận do đái tháo đường có thể tiến triển trong giai đoạn chưa gây cảm giác rõ rệt. Người đã được chẩn đoán đái tháo đường cần hỏi nhân viên y tế về lịch kiểm tra chức năng thận và protein trong nước tiểu. Tần suất xét nghiệm phụ thuộc tình trạng từng người, không nên tự đặt lịch hoặc tự diễn giải một kết quả riêng lẻ.

Tại Việt Nam thì sao

Ở Việt Nam, người quan tâm đến kiểm tra đường huyết nên bắt đầu từ trạm y tế xã, phường, phòng khám hoặc bệnh viện đang tiếp nhận mình. Không có một mốc tuổi duy nhất trong bài viết này để áp cho mọi người, vì chỉ định xét nghiệm phụ thuộc tuổi, tiền sử gia đình, cân nặng, thai kỳ, bệnh đi kèm và hướng dẫn của cơ sở y tế. Cục Phòng bệnh Việt Nam đăng tài liệu quản lý đái tháo đường, trong đó mô tả xét nghiệm đường máu là căn cứ để đánh giá và yêu cầu chuyển tuyến khi cần xác định chẩn đoán, điều trị. Người chưa có triệu chứng vẫn nên hỏi cơ sở y tế về gói khám phù hợp thay vì chờ đến khi thấy khát nhiều hoặc sụt cân.

Tài liệu chuyên môn của Việt Nam phân biệt đo đường huyết nhanh tại tuyến cơ sở với bước xác định chẩn đoán ở tuyến trên. Vì vậy, một con số đo tại nhà hoặc tại một buổi khám không nên được dùng để tự kết luận. Khi đi khám, nên mang theo kết quả cũ, danh sách thuốc, thông tin về bệnh trong gia đình và thời điểm xét nghiệm. Nếu đang mang thai, có bệnh thận, bệnh gan, bệnh tim hoặc dùng thuốc dài ngày, cần nói rõ ngay từ đầu vì cách đánh giá không nhất thiết giống người trưởng thành khỏe mạnh.

Giá xét nghiệm tại Việt Nam không có một mức chung để áp cho cả nước. Chi phí phụ thuộc loại xét nghiệm, cơ sở thực hiện, tỉnh thành, khám theo yêu cầu hay theo quy trình bảo hiểm y tế và tình trạng của người bệnh. Người dân nên xem bảng giá công khai của cơ sở hoặc hỏi quầy tiếp nhận trước khi làm xét nghiệm không khẩn cấp. Không nên dùng một mức giá trên mạng để suy ra chi phí tại bệnh viện khác.

Với người có thẻ bảo hiểm y tế ở Việt Nam, thủ tục và phạm vi thanh toán cần được hỏi theo nơi đăng ký khám chữa bệnh, giấy tờ đang có và chỉ định chuyên môn. Cổng dịch vụ công của Bảo hiểm xã hội Việt Nam hướng dẫn người đi khám xuất trình thẻ bảo hiểm y tế và giấy tờ nhân thân theo trường hợp, đồng thời nêu cách giải quyết quyền lợi tại cơ sở khám chữa bệnh. Thông tin này chỉ giúp xác định nơi hỏi thủ tục, không thay thế việc cơ sở bảo hiểm hoặc bệnh viện kiểm tra quyền lợi của từng thẻ.

Khả năng cung cấp xét nghiệm cũng khác giữa các tuyến. Một số trạm y tế có thể đo đường huyết nhanh, còn HbA1c, xét nghiệm dung nạp glucose, xét nghiệm chức năng thận hoặc kiểm tra protein niệu có thể cần cơ sở có phòng xét nghiệm phù hợp. Trước khi đi, người dân nên gọi cơ sở y tế để hỏi ba điểm: có nhận người chưa có triệu chứng hay không, cần nhịn ăn hay chuẩn bị gì theo hướng dẫn của cơ sở, và kết quả có được bác sĩ đọc trong cùng buổi hay phải hẹn lại. Không nên tự nhịn ăn kéo dài hoặc tự ngừng thuốc để làm xét nghiệm.

Người Việt Nam đang sống tại Đài Loan cần tách hai hệ thống. Lịch khám 30-39 tuổi, NHI và Cục Sức khỏe Quốc dân Đài Loan chỉ áp dụng tại Đài Loan; hướng dẫn của Bộ Y tế và cơ quan bảo hiểm Việt Nam không tự động thay thế quy trình tại nơi đang cư trú. Tính đến thời điểm bài viết được thực hiện, chúng tôi chưa tìm thấy văn bản chính thức của cơ quan chức năng Việt Nam đưa ra số liệu so sánh trực tiếp với tỷ lệ 13,1% hoặc tỷ lệ 45,2% của Đài Loan.

Những giới hạn khi đọc kết quả

Tỷ lệ hiện mắc của một cuộc khảo sát không phải số ca mới trong năm. Tỷ lệ bất thường trong một chương trình khám không phải tỷ lệ chẩn đoán. Kết quả theo dõi tiền đái tháo đường của một nhóm tham gia không cho biết chắc chắn một cá nhân sẽ thay đổi ra sao.

Người có bệnh nền, phụ nữ mang thai, trẻ em và người đang dùng thuốc dài ngày cần được nhân viên y tế đánh giá riêng. Không tự dùng thuốc, thực phẩm bổ sung hoặc thay đổi chế độ điều trị chỉ dựa trên bài viết hay một lần đo đường huyết.

Câu hỏi thường gặp

Người 30 tuổi tại Đài Loan có được khám đường huyết không?
Nhóm 30-39 tuổi thuộc diện khám dự phòng người lớn 5 năm một lần theo thông tin của Cục Sức khỏe Quốc dân Đài Loan. Người đủ điều kiện nên hỏi cơ sở có ký hợp đồng với NHI.

Đường huyết bất thường có đồng nghĩa với đái tháo đường không?
Không. Một kết quả cần được đọc cùng điều kiện lấy mẫu, tiền sử và xét nghiệm xác nhận theo đánh giá của nhân viên y tế.

Tại Việt Nam nên hỏi giá xét nghiệm ở đâu?
Hỏi trực tiếp quầy tiếp nhận hoặc bảng giá công khai của cơ sở dự định đến. Nếu dùng bảo hiểm y tế, hỏi thêm cơ sở về thủ tục và phạm vi thanh toán trước khi làm dịch vụ không khẩn cấp.