Ngày 7/8/2026, Ngân hàng Thế giới (World Bank) công bố khoản viện trợ không hoàn lại 100 triệu USD cho Syria. Mục tiêu là xây dựng nền tảng cho một hệ thống tài chính an toàn và số hóa. Nguồn tiền đến từ Hiệp hội Phát triển Quốc tế (International Development Association, IDA). IDA là quỹ thuộc Nhóm Ngân hàng Thế giới dành cho các nước nghèo nhất. Ngân hàng Trung ương Syria (Central Bank of Syria, CBS) chịu trách nhiệm điều phối và triển khai kỹ thuật.

Khoản tiền sẽ nâng cấp hạ tầng thanh toán, thị trường tài chính và hệ thống ngân hàng lõi của CBS. Hạ tầng công nghệ thông tin, liên lạc an toàn và năng lực ứng phó sự cố mạng cũng nằm trong phạm vi. Dự án tài trợ công nghệ giám sát và các cuộc đánh giá độc lập về chất lượng tài sản ngân hàng. Những cuộc đánh giá này dự kiến bao phủ cả ngân hàng công lẫn ngân hàng tư. Một phần kinh phí dành cho công cụ phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố (AML/CFT).

Dự án đặt mục tiêu hỗ trợ ít nhất 15 triệu giao dịch bán lẻ điện tử mỗi năm. Ít nhất 500.000 người và doanh nghiệp, trong đó có 150.000 phụ nữ, sẽ dùng thanh toán số qua hệ thống được hỗ trợ. Con số 500.000 gộp cá nhân với doanh nghiệp thay vì chỉ đếm số người. Đây là mục tiêu cho giai đoạn triển khai, chưa phải kết quả đã đạt được.

Phòng máy chủ đại diện cho hạ tầng số của hệ thống tài chính (ảnh minh họa)

Khoản tiền tập trung vào nền tảng, không chi trực tiếp cho người dùng

Hồ sơ dự án cho biết quá trình triển khai sẽ chia thành từng giai đoạn, dựa trên mức độ sẵn sàng và điều kiện hoạt động. Một đơn vị triển khai riêng dự kiến được thành lập trong CBS. Các hoạt động vật chất chủ yếu là lắp đặt công nghệ thông tin và nâng cấp thiết bị tại cơ sở hiện có. Dự án không xây công trình lớn và không phát tiền trực tiếp cho hộ gia đình hay doanh nghiệp.

Ngân hàng Thế giới xác định bảo vệ dữ liệu, tính bảo mật và an ninh mạng là các rủi ro xã hội chính của dự án. Quá trình đưa hệ thống mới vào sử dụng còn có nguy cơ gây gián đoạn dịch vụ tạm thời. Người thiếu giấy tờ, khó di chuyển hoặc hạn chế tiếp cận công nghệ số dễ nhận lợi ích muộn hơn. Các rủi ro này quyết định liệu mục tiêu sử dụng có đạt được sau khi hệ thống vận hành hay không.

Khôi phục quan hệ tài chính sau khi xử lý nợ quá hạn

Ngày 12/5/2025, Saudi Arabia và Qatar thanh toán khoảng 15,5 triệu USD nợ quá hạn của Syria với IDA. Nhờ đó, Syria lại đủ điều kiện tham gia các hoạt động mới của Ngân hàng Thế giới nếu đáp ứng chính sách áp dụng. Tháng 6/2025, định chế này duyệt khoản viện trợ 146 triệu USD để phục hồi lưới điện và hỗ trợ ngành điện Syria. Gói tài chính mới mở rộng quá trình tái can dự sang hệ thống thanh toán, ngân hàng và giám sát tài chính.

Ngày 21/5/2025, Liên minh châu Âu công bố quyết định chính trị dỡ bỏ trừng phạt kinh tế đối với Syria. EU vẫn duy trì các biện pháp liên quan chế độ Assad và các hạn chế dựa trên lý do an ninh. Mỹ chấm dứt chương trình trừng phạt diện rộng từ 1/7/2025, nhưng tiếp tục nhắm vào một số cá nhân, tổ chức và hoạt động. Vì vậy, dỡ bỏ trừng phạt không đồng nghĩa mọi đối tác và giao dịch với Syria đều không còn hạn chế.

Một dự án thể chế trước nhu cầu tái thiết lớn

Ngân hàng Thế giới ước tính Syria cần 140 tỷ đến 345 tỷ USD để tái thiết tài sản vật chất. Mức ước tính thận trọng là 216 tỷ USD. Cùng báo cáo đó ước tính thiệt hại vật chất trực tiếp ở mức 108 tỷ USD. Mức 216 tỷ USD gần gấp mười lần GDP dự kiến của Syria năm 2024. Ngân hàng Thế giới nhấn mạnh kết quả đánh giá còn nhiều bất định do xung đột kéo dài và hạn chế về phương pháp.

Ngân hàng Thế giới mô tả lĩnh vực tài chính Syria có quy mô nhỏ, tập trung vào ngân hàng và phụ thuộc nặng vào tiền mặt. Các ngân hàng do nhà nước sở hữu nắm phần lớn tài sản trong hệ thống. Dữ liệu đáng tin cậy về thanh khoản và chất lượng tài sản vẫn hạn chế. Dự án tài trợ đánh giá độc lập để tạo cơ sở cho các bước cải tổ ngân hàng sau này. Kết quả cuối cùng phụ thuộc vào năng lực triển khai, chất lượng giám sát và mức độ tin cậy của người dùng.

Phạm vi đối với độc giả Việt Nam và người Việt tại Đài Loan

Các tài liệu được kiểm tra không nêu Việt Nam hoặc Đài Loan là bên tham gia hay thụ hưởng dự án. Chúng cũng không công bố tác động đối với phí chuyển tiền hoặc dịch vụ ngân hàng giữa Việt Nam, Đài Loan và Syria. Tính đến thời điểm bài viết được thực hiện, chúng tôi chưa tìm thấy văn bản chính thức của cơ quan chức năng Việt Nam đưa ra số liệu so sánh cho trường hợp này. Với độc giả Việt Nam, ý nghĩa trước mắt nằm ở cách vốn đa phương hỗ trợ Syria khôi phục thể chế tài chính. Các tài liệu chưa cho thấy thay đổi đối với một kênh thanh toán trong nước.