Hàn Quốc nối lại dự án Gyeongwon, nhưng kết nối Triều Tiên còn xa

Hàn Quốc sẽ nối lại dự án khôi phục đoạn đường sắt Gyeongwon từ ga Baengmagoji đến ga Woljeong-ri, gần Khu phi quân sự (DMZ). Bộ Thống nhất Hàn Quốc, cơ quan phụ trách chính sách và trao đổi liên Triều, công bố quyết định trong cuộc báo cáo với tổng thống ngày 5/8/2026. Thông cáo chính thức xác định toàn bộ đoạn được nối lại nằm ở phía Hàn Quốc và đã đình trệ trong khoảng mười năm. Mục tiêu lâu dài là giữ khả năng kéo đường sắt tới Wonsan, không phải thông báo về một tuyến xuyên biên giới đã được hai miền chấp thuận.

Tuyến Gyeongwon bắt đầu ở Seoul và từng chạy tới Wonsan, thành phố ven biển phía đông Triều Tiên, trước khi bán đảo bị chia cắt. Đoạn gần đường phân giới không còn vận hành liên tục sau khi hai miền tách rời. DMZ là vùng đệm quân sự dọc đường phân giới giữa Hàn Quốc và Triều Tiên. Gói công trình lần này dừng tại Woljeong-ri, ở phía nam DMZ.

Phần việc phía Hàn Quốc mới hoàn thành 3% nền đường

Bộ Thống nhất cho biết dự án khởi công tháng 8/2015 và dừng vào tháng 5/2016. Tổng mức đầu tư được công bố là 179 tỷ won, trong đó 37 tỷ won đã được giải ngân. Công tác mua đất và thiết kế đã hoàn tất, còn phần nền đường đạt 3%. Các số liệu cho thấy dự án không bắt đầu lại từ con số không, nhưng phần xây dựng vật chất chủ yếu vẫn ở phía trước.

Yonhap đưa tin chính phủ dự kiến tái khởi công trong năm 2027 và hoàn thành đoạn phía Hàn Quốc vào năm 2029. Bộ trưởng Chung Dong Young nói đoạn từ Woljeong-ri tới Pyeonggang còn khoảng 17 km nếu quan hệ liên Triều được khôi phục. Khoảng cách đó vượt ra ngoài gói công trình đang được nối lại và cần sự phối hợp với Triều Tiên. Thông cáo của bộ chưa nêu lịch đấu thầu, tiến độ từng giai đoạn hoặc dự toán đã điều chỉnh.

Wonsan là mục tiêu dài hạn, chưa phải điểm đến của một chuyến tàu

Reuters cho biết Seoul xem tuyến Gyeongwon là một kết nối tương lai tới Wonsan. Thông cáo của bộ nói công trình sẽ cải thiện đường vào các điểm du lịch quanh DMZ và hỗ trợ kinh tế vùng biên. Reuters cho biết khu du lịch ven biển Wonsan-Kalma mở cửa năm 2025 và có sức chứa khoảng 20.000 khách.

Mối liên hệ với Wonsan hiện mới nằm ở định hướng của Seoul. Khu nghỉ dưỡng đã hoạt động không đồng nghĩa Bình Nhưỡng muốn nhận tàu từ Hàn Quốc. Một tuyến chạy suốt còn cần hạ tầng phía Triều Tiên, thỏa thuận vận hành và cơ chế qua DMZ. Chưa điều kiện nào trong số này được công bố là đã có.

Hạ tầng bị phá hủy phản ánh khoảng cách chính trị

Cổng thông tin của Bộ Thống nhất dẫn KCNA nói các tuyến đường bộ và đường sắt nối hai miền bị cho nổ trong năm 2024. Bản tin cũng dẫn truyền thông nhà nước Triều Tiên nói hiến pháp sửa đổi xác định Hàn Quốc là một quốc gia thù địch. Các vụ phá hủy không diễn ra trên đoạn Baengmagoji - Woljeong-ri mà Seoul sắp xây dựng, nhưng cho thấy trở ngại ở đầu bên kia biên giới. Đến thời điểm bài viết được hoàn tất, các nguồn đã kiểm tra chưa ghi nhận phản hồi công khai của Bình Nhưỡng về dự án Gyeongwon.

Reuters dẫn lời Tổng thống Lee Jae Myung thừa nhận nỗ lực tiếp cận Triều Tiên giống một lời kêu gọi không có hồi âm. Ông vẫn coi hòa bình và cùng tồn tại là nhiệm vụ cần theo đuổi. Phát biểu này giải thích lựa chọn chính sách của Seoul, nhưng không phải bằng chứng về hợp tác từ Bình Nhưỡng. Hàn Quốc tự quyết định được công trình trên lãnh thổ mình, còn tuyến qua biên giới cần một thỏa thuận khác.

Quỹ liên Triều được chuyển sang các dự án trong nước

Bộ Thống nhất cho biết tỷ lệ giải ngân Quỹ Hợp tác liên Triều chỉ đạt trung bình 2-3% mỗi năm. Mức này được tính từ khi khu công nghiệp Kaesong đóng cửa năm 2016. Quỹ do chính phủ Hàn Quốc lập để hỗ trợ trao đổi, hợp tác và các dự án nhân đạo liên quan đến Triều Tiên. Bộ đang đề xuất mở rộng phạm vi chi cho dự án tại DMZ, vùng biên giới, khu kinh tế hòa bình và nghiên cứu về Triều Tiên. Tỷ lệ 2-3% phản ánh mức sử dụng quỹ, không phải tiến độ của tuyến Gyeongwon.

Dự án đường sắt cho phép Seoul dùng nguồn lực vào phần hạ tầng trong nước khi đối thoại liên Triều vẫn bế tắc. Lợi ích trước mắt mà bộ nêu là giao thông tới các điểm du lịch quanh DMZ và kinh tế tại Cheorwon, Yeoncheon. Khả năng đi tiếp tới Pyeonggang rồi Wonsan chỉ mở ra nếu quan hệ hai miền thay đổi. Vì thế, kết quả xây dựng ở Hàn Quốc và triển vọng kết nối xuyên biên giới cần được đánh giá riêng.

Ba mốc quyết định khả năng nối tuyến

Mốc đầu tiên là hồ sơ tái khởi công dự kiến trong năm 2027, gồm dự toán cập nhật và lịch thi công cụ thể. Mốc thứ hai là tiến độ hoàn thành đoạn Baengmagoji - Woljeong-ri mà Seoul đặt mục tiêu cho năm 2029. Mốc cuối cùng là phản hồi từ Triều Tiên cùng bất kỳ cuộc đàm phán nào về đoạn qua DMZ. Trước khi cả ba chuyển biến, đây vẫn là dự án hạ tầng nội địa nhằm giữ lại một khả năng kết nối trong tương lai.