Ngày 6/8/2026, Quốc hội Uganda chấp thuận kế hoạch cử quân tới Dải Gaza để tham gia Lực lượng Ổn định Quốc tế (International Stabilization Force, ISF). Hãng tin Associated Press (AP) cho biết đây là lần đầu Uganda công khai xác nhận sẵn sàng góp quân cho ISF. Quyết định của Quốc hội mới mở đường về mặt chính trị; nó chưa cho thấy binh sĩ Uganda đã tới Gaza. Các nguồn được kiểm tra chưa nêu quân số, ngày xuất phát hoặc quy tắc sử dụng vũ lực của đơn vị Uganda.

Bộ trưởng Quốc phòng Uganda Kiryowa Kiwanuka trình đề nghị và viện dẫn kinh nghiệm hoạt động hòa bình của quân đội Uganda tại Somalia. Nghị sĩ đối lập Hassan Kirumira cảnh báo kế hoạch sẽ gây “quan ngại ngoại giao” vì Uganda là thành viên Tổ chức Hợp tác Hồi giáo. Ông đặt câu hỏi: “Quân đội của chúng ta sẽ chiến đấu về phía nào?” AP không nêu số phiếu thuận và chống, chỉ xác nhận đề nghị đã được thông qua.

ISF được Hội đồng Bảo an cho phép, không phải phái bộ Mũ nồi xanh

Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc thông qua Nghị quyết 2803 vào 17/11/2025. Văn bản cho phép Hội đồng Hòa bình và các nước tham gia thành lập một lực lượng ổn định tạm thời tại Gaza. ISF hoạt động dưới bộ chỉ huy thống nhất, phối hợp với Ai Cập và Israel. Thẩm quyền này kéo dài đến 31/12/2027 nếu Hội đồng Bảo an không có quyết định khác. Đây là lực lượng đa quốc gia được Hội đồng Bảo an cho phép, không phải phái bộ Mũ nồi xanh do Liên Hợp Quốc trực tiếp chỉ huy.

Tại cuộc họp đầu tiên của Hội đồng Hòa bình ngày 19/2/2026, Indonesia, Morocco, Kazakhstan, Kosovo và Albania cam kết góp quân. Ai Cập và Jordan nhận hỗ trợ huấn luyện lực lượng cảnh sát Palestine. Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất thuộc nhóm cam kết tài chính, không nằm trong danh sách năm nước góp quân. Chỉ huy ISF, Thiếu tướng Mỹ Jasper Jeffers, công bố mục tiêu gồm 20.000 binh sĩ và 12.000 cảnh sát. Indonesia nhận vị trí phó chỉ huy ISF.

Những con số trên là kế hoạch dài hạn, không phải lực lượng đã hiện diện tại Gaza. Đến cuối tháng 5/2026, năm nước cam kết ban đầu chưa đưa lực lượng đáng kể tới Gaza, còn Indonesia tạm hoãn kế hoạch 8.000 quân. Albania khi đó chỉ xác nhận đã tham gia khảo sát, còn Kosovo chuẩn bị một đơn vị nhỏ. Quyết định của Uganda đưa số nước công khai cam kết lên sáu, nhưng chưa lấp khoảng cách giữa mục tiêu 20.000 binh sĩ và quân số thực tế.

Đoàn xe gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc di chuyển trên đường (ảnh minh họa)
Đoàn xe của một phái bộ gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc (ảnh minh họa). ISF được Hội đồng Bảo an cho phép nhưng không phải phái bộ do Liên Hợp Quốc trực tiếp chỉ huy. Photo by Safi Erneste on Pexels.

Tranh luận tại Uganda tập trung vào mục tiêu và trách nhiệm

Kiwanuka xem kinh nghiệm tại Somalia là cơ sở để Uganda nhận nhiệm vụ mới. Lập luận này nói về năng lực triển khai, không giải đáp đơn vị Uganda sẽ làm gì tại Gaza. Kirumira đặt vấn đề về tính trung lập và hệ quả ngoại giao đối với một nước thành viên Tổ chức Hợp tác Hồi giáo. Các nguồn được kiểm tra chưa công bố chi phí, cơ chế giám sát của Quốc hội hoặc phương án xử lý thương vong.

ISF cũng có nhiệm vụ rộng hơn giám sát ngừng bắn. Kế hoạch giao lực lượng hỗ trợ cảnh sát Palestine, bảo vệ dân thường và hoạt động nhân đạo, đồng thời tham gia quá trình giải giáp. Phạm vi đó khiến quy tắc sử dụng vũ lực và chuỗi chỉ huy trở thành dữ kiện quan trọng. Chưa có tài liệu công khai nêu riêng quyền hạn tác chiến của đơn vị Uganda.

Giải giáp Hamas và rút quân Israel quyết định lịch triển khai

Thỏa thuận được công bố cuối tháng 7/2026 sắp xếp giải giáp và rút quân theo từng giai đoạn. ISF dự kiến tiếp quản trách nhiệm an ninh cùng một lực lượng cảnh sát Palestine mới sau khi các điều kiện được thực hiện. Israel sau đó thông báo với Mỹ rằng nước này có “quan ngại an ninh nghiêm trọng” về văn bản. Hamas cũng nói họ chờ phản hồi chính thức, rõ ràng từ Hội đồng Hòa bình và các bên trung gian.

Trình tự vẫn là điểm nghẽn: Israel gắn rút quân với tiến độ giải giáp, còn việc bàn giao vũ khí cần cơ chế kiểm chứng. Các nước góp quân phải biết họ vào Gaza để giám sát thỏa thuận hay đối phó với lực lượng chưa giải giáp. Nghị quyết 2803 tạo cơ sở quốc tế cho ISF nhưng không tự hoàn tất các bước trên thực địa. Vì thế, phê chuẩn của Quốc hội Uganda chưa đồng nghĩa một ngày triển khai đã được ấn định.

Việt Nam tham gia Hội đồng Hòa bình, chưa cam kết binh lực

Chính phủ Việt Nam cho biết Việt Nam tham gia Hội đồng Hòa bình về Gaza với tư cách thành viên sáng lập. Thông tin chính thức nêu mục tiêu phối hợp thực hiện kế hoạch hòa bình trên cơ sở giải pháp hai nhà nước. Danh sách năm nước cam kết góp quân ban đầu do Jeffers công bố không có Việt Nam. Tư cách thành viên của Hội đồng Hòa bình không đồng nghĩa với cam kết gửi quân cho ISF.

Tính đến thời điểm bài viết được thực hiện, chúng tôi chưa tìm thấy thông báo chính thức của Việt Nam về việc cử quân tham gia ISF. Thông tin chính thức được kiểm tra nhấn mạnh phối hợp thực hiện kế hoạch hòa bình và giải pháp hai nhà nước. Vì vậy, chưa có căn cứ để xếp Việt Nam cùng nhóm quốc gia đã công khai cam kết binh lực. Mọi thay đổi về vai trò của Việt Nam cần dựa trên thông báo mới của cơ quan chức năng.

Những dữ kiện còn thiếu

Quốc hội Uganda đã đồng ý về nguyên tắc, nhưng quân số, lịch xuất phát và thời hạn nhiệm vụ vẫn chưa được công bố. Mục tiêu 20.000 binh sĩ của ISF còn cách xa số lực lượng đã xác nhận hiện diện. Tiến độ giải giáp Hamas và rút quân Israel tiếp tục chi phối thời điểm triển khai. Cơ cấu chỉ huy đã có người đứng đầu, còn quy tắc tác chiến và trách nhiệm cụ thể của đơn vị Uganda vẫn là khoảng trống công khai.