Ngày Dược sĩ thế giới năm 2026 đặt câu hỏi về phần việc dược sĩ đảm nhận ngoài cấp phát thuốc. Liên đoàn Dược phẩm Quốc tế (FIP) chọn chủ đề “Empowering pharmacists for healthier futures”, nhấn mạnh năng lực, sự công nhận trong hệ thống và môi trường làm việc. Tại Đài Loan, thống kê cuối năm 2025 ghi nhận 32.523 dược sĩ đang làm việc tại các cơ sở.

FIP chọn ngày 25 tháng 9 làm Ngày Dược sĩ thế giới để kỷ niệm ngày thành lập tổ chức vào năm 1912; hội đồng của tổ chức thông qua hoạt động này vào năm 2009. Năm nay, trọng tâm nối ba điểm thường gặp trong đời sống: tư vấn thuốc, tiêm chủng và bảo đảm nguồn cung.

FIP muốn dược sĩ được trao thêm năng lực nào

Trong trang giới thiệu chủ đề Ngày Dược sĩ thế giới 2026, FIP nêu biến động dân số, bệnh mạn tính, chuyển đổi số và áp lực khí hậu là những yếu tố làm nhu cầu chăm sóc sức khỏe thay đổi. Chủ tịch FIP Paul Sinclair mô tả dược sĩ đứng ở giao điểm giữa cung ứng thuốc, đổi mới khoa học và chăm sóc người bệnh.

Báo cáo toàn cầu về ngành dược năm 2025 của FIP xem xét nhân lực, đào tạo, phạm vi dịch vụ, y tế số, di cư, bình đẳng và khả năng chống chịu nghề nghiệp. Báo cáo tổng hợp dữ liệu từ sáu khu vực của Tổ chức Y tế Thế giới, thông tin do các tổ chức thành viên cung cấp và một số trường hợp điển hình. Luật, cơ chế chi trả và đào tạo khác nhau giữa các nước nên các mô hình trong báo cáo không phải quy định đang áp dụng tại Đài Loan.

Quyền tiêm vắc xin không giống nhau giữa các nước

Bảng dữ liệu về tiêm chủng tại nhà thuốc của FIP dựa trên vòng khảo sát mới nhất thực hiện năm 2024, theo dõi thay đổi từ năm 2016 đến năm 2024. Các trường dữ liệu gồm quyền tiêm hoặc kê vắc xin của dược sĩ, loại vắc xin, cơ chế chi trả và yêu cầu đào tạo.

Dược sĩ kiểm tra vắc xin và thông tin cung ứng tại nhà thuốc cộng đồng
Dược sĩ kiểm tra thông tin vắc xin và nguồn thuốc tại nhà thuốc cộng đồng (ảnh minh họa)

Dữ liệu này giúp so sánh cách các nước phân công dịch vụ, nhưng không trao quyền tiêm cho dược sĩ tại Đài Loan. Người dân ở Đài Loan vẫn phải kiểm tra đối tượng, cơ sở và điều kiện chi trả theo thông báo mới nhất của Cục Kiểm soát Dịch bệnh Đài Loan (CDC Đài Loan), cơ quan phụ trách giám sát và điều phối phòng chống dịch, cùng cơ quan y tế địa phương.

Nhân lực dược tại Đài Loan được thống kê thế nào

Bảng thống kê nhân viên y tế đang làm việc tại các cơ sở vào cuối năm 2025 của Cục Thống kê, Bộ Y tế và Phúc lợi Đài Loan, cơ quan thống kê thuộc bộ quản lý y tế, ghi nhận 32.523 dược sĩ và 5.061 dược tá. Mật độ dược sĩ là 13,96 người trên 10.000 dân, còn tổng số nhân viên y tế đang làm việc tại các cơ sở là 377.484 người.

Đây là thống kê theo nơi làm việc, không phải danh sách toàn bộ người có chứng chỉ hành nghề dược. Con số này cũng không cho biết mỗi người làm bao nhiêu giờ hoặc phân bố ra sao giữa bệnh viện, nhà thuốc và các cơ sở khác.

Đài Loan sửa cách báo cáo thiếu thuốc

Khi thuốc kê đơn thiếu hàng, dược sĩ thường phải kiểm tra tồn kho, thời điểm nhập hàng và khả năng thay thế, sau đó chuyển đề xuất về bác sĩ kê đơn đánh giá. Tài liệu của FIP về khả năng tiếp cận thuốc đặt nhà thuốc trong chuỗi nối sản xuất, phân phối, cung ứng và sử dụng thuốc.

Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Đài Loan (TFDA), cơ quan quản lý thuốc và thực phẩm của Đài Loan, đã công bố dự thảo quy định mới vào ngày 22 tháng 6 năm 2026. Dự thảo tách việc khai báo thuốc thiết yếu, báo cáo thiếu thuốc, đăng ký thiếu thuốc và cấp phép sản xuất hoặc nhập khẩu theo dự án. Một thông báo cùng ngày đề xuất bãi bỏ quy định cũ về báo cáo và đăng ký thiếu thuốc.

Các thông báo tháng 6/2026 vẫn là dự thảo, không đồng nghĩa hai quy định mới đã có hiệu lực. Người dùng thuốc tại Đài Loan nên hỏi nhà thuốc về thời gian có hàng. Nếu cần đổi thuốc hoặc thay liều, bác sĩ kê đơn phải đánh giá; không tự ngừng thuốc kê đơn và không lấy thuốc khác trong nhà để thay thế.

Chính sách vắc xin công cộng tại Đài Loan

Thông báo chính sách vắc xin quốc gia áp dụng năm 2026 của CDC Đài Loan đề cập nâng cấp vắc xin phế cầu cho người lớn, vắc xin cúm cho người cao tuổi tại cơ sở chăm sóc dài hạn và mức phí xử lý tiêm chủng.

Chính sách này làm tăng số loại vắc xin, mốc tiêm và điều kiện cần kiểm tra tại điểm tiêm. Dược sĩ có thể tham gia đối chiếu thuốc đang dùng, tiền sử dị ứng và thông tin nguồn cung, nhưng việc tiêm vẫn phụ thuộc cơ sở ký hợp đồng, trạm y tế và thông báo của CDC Đài Loan.

Nếu sau khi dùng thuốc hoặc tiêm vắc xin xuất hiện khó thở, sưng môi hoặc lưỡi, thay đổi ý thức hay co giật, cần gọi cấp cứu và được nhân viên y tế đánh giá ngay. Các dấu hiệu này không đủ để tự xác định nguyên nhân hay tự chọn thuốc xử trí.

Tại Việt Nam thì sao

Tại Việt Nam, dược sĩ và nhà thuốc hoạt động trong khung pháp lý riêng, không thể lấy quyền tiêm hoặc cơ chế xử lý thiếu thuốc ở Đài Loan làm quy tắc chung. Luật Dược số 105/2016/QH13 là văn bản nền tảng về hành nghề, kinh doanh, chất lượng và quản lý thuốc. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dược số 44/2024/QH15 có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, vì vậy thông tin người đọc tra cứu cần đặt trong đúng thời điểm và văn bản đang có hiệu lực.

Điểm thực tế đầu tiên là phân biệt giá kê khai, giá bán buôn dự kiến công bố và giá người mua trả tại một cơ sở bán lẻ. Cổng dịch vụ công của Cục Quản lý Dược thuộc Bộ Y tế Việt Nam có các mục quản lý giá thuốc, công bố danh mục thuốc không kê đơn, tra cứu thuốc vi phạm chất lượng, thông tin quảng cáo thuốc và danh sách cơ sở đạt chuẩn thực hành tốt. Các mục này giúp kiểm tra tên thuốc, số đăng ký và tình trạng quản lý trước khi so sánh giá; chúng không phải bảng cam kết rằng mọi nhà thuốc sẽ bán cùng một mức giá.

Với thuốc kê đơn, người mua nên mang đơn, tên hoạt chất, hàm lượng và dạng bào chế đến nhà thuốc. Khi một sản phẩm hết hàng, câu hỏi hữu ích là thuốc có cùng hoạt chất và dạng bào chế còn được cấp phép hay không, thời điểm có hàng mới là khi nào, và việc thay thế có cần bác sĩ kê đơn xác nhận hay không. Không nên dùng tên thương mại gần giống để tự thay thế. Nếu cần kiểm tra tình trạng lưu hành, có thể dùng cổng tra cứu của Cục Quản lý Dược hoặc hỏi trực tiếp cơ sở bán lẻ về số đăng ký.

Đối với thuốc không kê đơn, cổng dữ liệu của Cục Quản lý Dược có danh mục theo số giấy đăng ký, tên thuốc, hoạt chất, hàm lượng và dạng bào chế. Thông tin trên hệ thống có thể được cập nhật theo quyết định cấp, gia hạn, thay đổi hoặc thu hồi, nên người đọc cần xem cả ngày tra cứu và tài liệu đính kèm. Một kết quả tìm kiếm không thay thế việc đọc tờ hướng dẫn, kiểm tra chống chỉ định hoặc hỏi người có chuyên môn khi đang mang thai, mắc bệnh mạn tính hay dùng nhiều thuốc.

Về tiêm chủng, Việt Nam có Chương trình Tiêm chủng mở rộng với lịch và nhóm đối tượng do cơ quan y tế công bố. Trang của Văn phòng Chương trình Tiêm chủng mở rộng hướng dẫn theo dõi lịch tiêm cho trẻ và phụ nữ có thai. Nguồn này khác với dịch vụ tiêm chủng theo yêu cầu tại cơ sở tư nhân; lịch, vắc xin sẵn có và mức thu tại một cơ sở cụ thể cần được hỏi trực tiếp trước khi đến.

Trong năm 2026, chương trình cũng công bố việc triển khai vắc xin rota trên toàn quốc theo kế hoạch và văn bản của Bộ Y tế. Đây là ví dụ cho thấy danh mục và lịch tiêm có thể thay đổi theo chương trình quốc gia. Người dân ở Việt Nam nên kiểm tra thông báo của Bộ Y tế, cơ sở tiêm chủng hoặc địa phương trước khi sắp xếp lịch, thay vì suy ra từ chính sách vắc xin của Đài Loan.

Với người Việt Nam đang sống tại Đài Loan, hai việc cần tách riêng: kiểm tra nguồn thuốc và quyền lợi theo quy định tại Đài Loan; đối chiếu lịch, giá và điểm tiêm theo quy định tại Việt Nam khi về nước. Cùng một tên thuốc hoặc vắc xin không bảo đảm có cùng chỉ định, nguồn cung, mức chi trả hay điều kiện sử dụng ở hai nơi.

Ba câu hỏi nên đặt tại nhà thuốc

Khi thuốc hết hàng, hãy ghi lại tên thuốc, hoạt chất, hàm lượng và dạng bào chế trên đơn hoặc vỏ hộp. Hỏi dược sĩ thời điểm dự kiến có hàng; nếu cần thuốc thay thế, đề nghị nhà thuốc chuyển câu hỏi về bác sĩ kê đơn.

Trước khi tiêm, hãy cung cấp danh sách thuốc đang dùng, tiền sử dị ứng và thông tin về lần tiêm trước. Nhân viên y tế sẽ quyết định có cần đổi lịch hoặc đánh giá thêm hay không.

Câu hỏi thường gặp

Chủ đề Ngày Dược sĩ thế giới 2026 là gì?
FIP công bố chủ đề “Empowering pharmacists for healthier futures”, tập trung vào năng lực, sự công nhận trong hệ thống và môi trường làm việc của dược sĩ.

Đài Loan có bao nhiêu dược sĩ đang làm việc tại cơ sở?
Thống kê cuối năm 2025 ghi nhận 32.523 dược sĩ đang làm việc tại các cơ sở. Đây không phải tổng số người có bằng hoặc chứng chỉ hành nghề dược.

Nhà thuốc tại Việt Nam có dùng chung quy tắc tiêm vắc xin với Đài Loan không?
Không. Quyền tiêm, nhóm được tiêm, nguồn vắc xin và cơ chế chi trả phụ thuộc quy định của từng nước và từng chương trình. Tại Việt Nam, cần kiểm tra lịch và điểm tiêm từ cơ quan y tế hoặc cơ sở cung cấp dịch vụ.

Ban biên tập APPI News cập nhật dữ liệu đến ngày 24 tháng 9 năm 2026.