Munich Re ước tính thiên tai gây thiệt hại 131 tỷ USD trong nửa đầu 2025, gồm 80 tỷ USD được bảo hiểm. Báo cáo được công bố ngày 29/7/2025. Vì vậy, đây là dữ liệu cập nhật sau mốc 1/7/2025 của bản tin gốc. Mức tổn thất được bảo hiểm đứng thứ hai trong các giai đoạn sáu tháng đầu năm kể từ khi bộ dữ liệu bắt đầu năm 1980. Thiệt hại kinh tế và thiệt hại được bảo hiểm là hai chỉ số khác nhau.
Hai thảm họa lớn cho thấy khoản bảo hiểm không phản ánh đầy đủ quy mô phá hủy. Cháy rừng tại Los Angeles gây thiệt hại 53 tỷ USD, với 40 tỷ USD được bảo hiểm. Động đất tại Myanmar gây thiệt hại 12 tỷ USD, nhưng phần được bảo hiểm là 0,7 tỷ USD. Phần chênh lệch thường được gọi là khoảng trống bảo vệ tài chính trước thiên tai.
Các tổ chức đưa ra ước tính khác nhau
Gallagher Re ước tính thiệt hại cùng kỳ là 151 tỷ USD, gồm 84 tỷ USD được bảo hiểm. Báo cáo này được công bố ngày 16/7/2025. Hai mức 131 tỷ USD và 151 tỷ USD không thuộc cùng một chuỗi thống kê. Phạm vi sự kiện, nguồn dữ liệu và thời điểm chốt số làm kết quả giữa các tổ chức chênh lệch.
Munich Re cho biết thảm họa thời tiết chiếm 88% thiệt hại kinh tế và 98% phần được bảo hiểm trong nửa đầu năm 2025. Động đất lần lượt chiếm 12% và 2%. Cơ cấu này phản ánh cả mức độ phá hủy lẫn nơi tài sản đã được bảo hiểm. Vì thế, thiệt hại được bảo hiểm thấp không đồng nghĩa một thảm họa ít nghiêm trọng.
Khoảng trống bảo vệ là phần thiệt hại kinh tế không nằm trong số tiền được bảo hiểm. Chỉ số này không cho biết toàn bộ chi phí cuối cùng sẽ do hộ gia đình, doanh nghiệp hay ngân sách công chi trả. Báo cáo thiên tai cũng không thay thế đánh giá chi tiết về nhu cầu tái thiết của từng địa phương.
Los Angeles và Myanmar cho thấy hai dạng khoảng trống
Munich Re xác định cháy rừng tại khu vực Los Angeles là thảm họa gây tổn thất lớn nhất trong nửa đầu năm 2025. Các đám cháy làm 29 người chết và tạo ra 53 tỷ USD thiệt hại. Mức 40 tỷ USD được bảo hiểm là kỷ lục đối với một sự kiện cháy rừng. Munich Re cho rằng thời tiết khô kéo dài và gió Santa Ana mạnh đã tạo điều kiện cho lửa lan rộng. Tập đoàn này cũng nhận định biến đổi khí hậu làm tăng tần suất kiểu thời tiết thuận lợi cho cháy rừng.
Munich Re ghi nhận động đất 7,7 độ tại Myanmar gây thiệt hại 12 tỷ USD, làm khoảng 4.500 người chết và có 0,7 tỷ USD được bảo hiểm. Sự kiện xảy ra ngày 28/3/2025. Tâm chấn nằm gần Sagaing và Mandalay, không nằm ở biên giới Myanmar với Thái Lan. Phần được bảo hiểm tương đương chưa đến 6% tổng thiệt hại theo hai con số trên. Khoản không được bảo hiểm vẫn nằm trong thống kê thiệt hại kinh tế, dù không xuất hiện trong thống kê bồi thường bảo hiểm.
Munich Re gộp châu Á - Thái Bình Dương với châu Phi trong bảng tổng hợp khu vực. Hai khu vực này ghi nhận 29 tỷ USD thiệt hại và 4,9 tỷ USD được bảo hiểm. Số liệu gộp không đủ để kết luận mọi quốc gia trong khu vực có cùng mức bảo vệ.
Động đất Đài Nam biến gián đoạn sản xuất thành khoản lỗ
Trận động đất 6,0 độ tại Đài Nam ngày 21/1/2025 gây thiệt hại 1,3 tỷ USD, trong đó 0,6 tỷ USD được bảo hiểm. Munich Re cho biết một phần đáng kể liên quan đến bảo hiểm gián đoạn kinh doanh của ngành bán dẫn. Sản xuất chip trong phòng sạch đòi hỏi quy trình ổn định. Khi dây chuyền dừng, số chip chưa hoàn tất có nguy cơ không còn sử dụng được.
TSMC là hãng sản xuất chip có trụ sở tại Đài Loan. Báo cáo thường niên 2024 của TSMC cho biết nhiều cơ sở của hãng và đối tác đối mặt thiên tai, thiếu điện hoặc thiếu nước. Các trận động đất tại Đài Loan vào tháng 4/2024 và tháng 1/2025 đã làm hư hại hàng tồn kho, nhà xưởng, máy móc và thiết bị của công ty. TSMC cảnh báo gián đoạn kéo dài tại nhà máy hoặc nhà cung cấp sẽ ảnh hưởng năng lực sản xuất cùng kết quả tài chính.
Thông tin của TSMC cho thấy thiên tai đã đi vào báo cáo rủi ro và kết quả tài chính của một doanh nghiệp bán dẫn lớn tại Đài Loan. Dữ liệu này không chứng minh mọi doanh nghiệp trong chuỗi có mức phơi nhiễm giống nhau. Nó cũng không đủ để kết luận toàn bộ chuỗi cung ứng tại Đài Loan thiếu một cơ chế quản trị chung.
Bảo hiểm không thay thế kế hoạch duy trì hoạt động
TSMC công bố các biện pháp tiết kiệm nước, chuẩn bị nguồn thay thế và kiểm tra kế hoạch ứng phó. Công ty cũng thực hiện diễn tập theo kịch bản, gia cố thiết bị và bổ sung hệ thống cách chấn. Khả năng cứu thiết bị cùng phục hồi sản xuất được đưa vào thiết kế và quy trình của nhà máy mới. Đây là các biện pháp do TSMC công bố, không phải tiêu chuẩn đã được xác nhận cho toàn ngành tại Đài Loan.
Bảo hiểm phân bổ một phần tổn thất tài chính theo phạm vi hợp đồng. Nó không tự khôi phục điện, nước, thiết bị hay năng lực của nhà cung cấp. Bốn số liệu cần được tách riêng khi đánh giá chuỗi chip tại Đài Loan. Nhóm này gồm thiệt hại kinh tế, phần được bảo hiểm, khoản lỗ sau bảo hiểm và thời gian ngừng sản xuất. Trộn các chỉ số này sẽ làm sai mức độ bảo vệ và tốc độ phục hồi.
Ý nghĩa của số liệu với độc giả Việt Nam
Độc giả Việt Nam tại Đài Loan cần phân biệt bảo hiểm tài sản với bảo hiểm y tế hoặc bảo hiểm xã hội. Báo cáo này còn đề cập bảo hiểm gián đoạn kinh doanh. Các số liệu trên mô tả thiệt hại toàn cầu và rủi ro sản xuất tại Đài Loan. Chúng không xác định quyền lợi bảo hiểm của một cá nhân hay doanh nghiệp ở Việt Nam. Trường hợp Myanmar cho thấy một thảm họa vẫn tạo gánh nặng kinh tế lớn dù phần được bảo hiểm thấp.
Tính đến thời điểm bài viết được thực hiện, chúng tôi chưa tìm thấy văn bản chính thức của cơ quan chức năng Việt Nam đưa ra số liệu so sánh về khoảng trống bảo hiểm thiên tai trong cùng giai đoạn. Vì phạm vi thống kê khác nhau, tỷ lệ của Myanmar hoặc Đài Loan không nên được dùng thay cho dữ liệu ở Việt Nam. Một so sánh đáng tin cậy cần cùng định nghĩa thiệt hại, cùng thời điểm chốt số và cùng phạm vi bảo hiểm.
