Trận động đất 7,4 độ xảy ra lúc 7h34 giờ Colombia, tức 19h34 giờ Việt Nam, ngày 10/8/2026 gần San José del Palmar, tỉnh Chocó. Bản cập nhật của Cơ quan Khảo sát Địa chất Colombia (SGC) xác định chấn tiêu sâu 96 km. SGC là cơ quan nhà nước theo dõi địa chất và động đất tại Colombia. Associated Press dẫn Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) đặt nguồn động đất ở độ sâu khoảng 110 km. USGS là cơ quan liên bang theo dõi và nghiên cứu động đất tại Mỹ.

Associated Press ghi nhận ít nhất 287 người chết, gần 4.000 người bị thương và hàng trăm người còn mất tích trong ngày 14/8. Các đội cứu hộ từ Venezuela, Argentina và Israel đã tham gia tìm kiếm. Pereira và Cali báo dấu hiệu sự sống dưới các công trình đổ sập sau khoảng 96 giờ. Hoạt động tìm kiếm được kéo dài sang ngày 15/8, cho thấy thống kê ngày 14/8 chưa phải kết quả cuối cùng.

Bản đồ của USGS đánh dấu tâm chấn trận động đất 7,4 độ tại Colombia
Tâm chấn nằm gần San José del Palmar, tỉnh Chocó. Nguồn: USGS, phạm vi công cộng, qua Wikimedia Commons.

Độ sâu làm thay đổi rung lắc ra sao

Chấn tiêu là điểm bên trong Trái Đất nơi đứt gãy bắt đầu, còn tâm chấn là vị trí tương ứng trên bề mặt. USGS chia động đất thành nhóm nông từ 0 đến 70 km, trung gian từ 70 đến 300 km và sâu từ 300 đến 700 km. Theo cách chia này, cả số đo 96 km lẫn mức khoảng 110 km đều thuộc nhóm trung gian. Hai kết quả không làm thay đổi cách phân loại trận động đất.

USGS giải thích cường độ rung giảm khi khoảng cách từ nguồn động đất tăng lên. Sóng địa chấn từ một chấn tiêu gần 100 km phải đi xa hơn trước khi tới mặt đất so với động đất nông cùng độ lớn. Độ sâu vì thế thường làm giảm rung lắc mạnh nhất tại bề mặt. Cơ chế này không đồng nghĩa khu vực phía trên chấn tiêu sẽ an toàn.

Độ lớn 7,4 và công trình vẫn chi phối hậu quả

Độ sâu không thay thế cho độ lớn, khoảng cách và điều kiện tại nơi chịu rung. USGS cho biết mức rung thường tăng theo độ lớn, giảm theo khoảng cách tới đứt gãy và thay đổi theo đặc tính đất đá. Công trình bị hư hại khi không chịu được dao động truyền tới. Vì vậy, một chấn tiêu trung gian vẫn gây hậu quả lớn nếu năng lượng mạnh lan tới khu dân cư có công trình dễ tổn thương.

Associated Press ghi nhận thiệt hại tại Cali, Pereira, Quibdó và Manizales, còn rung lắc được cảm nhận ở Ecuador và Panama. Phạm vi cảm nhận rộng không có nghĩa mọi nơi chịu cùng một cường độ. Các sân bay tại Manizales, Quibdó, Armenia, Cartago, Buenaventura và Pereira từng tạm dừng chuyến bay để đánh giá thiệt hại. Trạng thái này phản ánh ngày đầu sau động đất, không phải lịch khai thác hiện tại.

Vì sao hai cơ quan đưa ra hai độ sâu

Mức 96 km của SGC và khoảng 110 km do USGS ghi nhận không cho thấy đây là hai trận động đất khác nhau. USGS lưu ý xác định độ sâu thường khó hơn xác định vị trí, trừ khi có trạm địa chấn ở gần và ngay phía trên tâm chấn. Mỗi cơ quan dùng mạng lưới trạm, dữ liệu và chu kỳ cập nhật riêng nên kết quả ban đầu có sai khác. Cả hai số đo vẫn đặt sự kiện trong nhóm động đất trung gian.

Số liệu cứu hộ và thiệt hại phải gắn với thời điểm

Mốc 287 người chết là thống kê trong bản tin ngày 14/8/2026, khi lực lượng cứu hộ còn tìm kiếm dưới đống đổ nát. Số liệu do từng thành phố công bố ở các thời điểm khác nhau không nhất thiết cộng lại đúng bằng tổng số toàn quốc. Tình trạng tạm dừng chuyến bay cũng chỉ phản ánh quá trình kiểm tra ban đầu. Lịch khai thác phải được đối chiếu với thông báo mới của sân bay và hãng hàng không liên quan.

Phân loại độ sâu của USGS là khung địa chất dùng chung, nhưng thiệt hại tại Colombia không phải dự báo cho một trận động đất ở Việt Nam. Nền đất, khoảng cách tới nguồn rung, mật độ dân cư và khả năng chịu lực của công trình khác nhau giữa từng địa điểm. Tính đến thời điểm bài viết được thực hiện, chúng tôi chưa tìm thấy văn bản chính thức của cơ quan chức năng Việt Nam đưa ra số liệu so sánh cho trường hợp này.