Ngày 7/8/2026, hai quan chức bang tại Úc nói số hồ sơ liên quan nội dung cực đoan trực tuyến đã tăng trong ba năm qua. Các hồ sơ này được chuyển tới chương trình hỗ trợ rời bỏ tư tưởng cực đoan. Họ ra điều trần trước Ủy ban điều tra hoàng gia về chủ nghĩa bài Do Thái và gắn kết xã hội (Royal Commission on Antisemitism and Social Cohesion). Đây là cơ chế điều tra công khai cấp cao của Úc. Khối điều trần số 8 xem xét vai trò của môi trường số, con đường cực đoan hóa và hiệu quả của các chương trình can thiệp.

Nội dung trực tuyến và xung đột ở nước ngoài cùng xuất hiện

Danh sách nhân chứng ngày 7/8 xác nhận Kelly Mischel thuộc cơ quan tư pháp bang Victoria và Phó ủy viên Cảnh sát Tây Úc Joanne McCabe ra điều trần. Mischel cho biết các hồ sơ liên quan nội dung cực đoan trực tuyến được chuyển tới chương trình hỗ trợ đã tăng trong ba năm gần nhất. Lời khai công khai không nêu con số cụ thể hoặc tỷ lệ tăng. Vì vậy, đây là nhận định định tính từ người phụ trách, chưa phải thống kê toàn quốc.

Mischel nói những người trong các hồ sơ bà theo dõi đã tiếp xúc lượng lớn nội dung gây cảm xúc mạnh. Một phần nội dung liên quan các xung đột đang diễn ra ở Trung Đông và tác động của chúng trong xã hội Úc. Một số hồ sơ pha trộn các yếu tố vốn đối nghịch, chẳng hạn tư tưởng của tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) với tân Quốc xã. Lời khai không xác định kiểu pha trộn này chiếm bao nhiêu trong tổng số hồ sơ.

Màn hình điện thoại phát sáng trong đêm (ảnh minh họa)

McCabe nói hồ sơ của lực lượng tuyến đầu có yếu tố bất mãn chính trị, bất mãn với chính phủ, tư tưởng tôn giáo hoặc phân biệt chủng tộc. Phiên điều trần cũng đề cập khó khăn kinh tế như một yếu tố tiềm tàng. Bà nói một hệ tư tưởng pha trộn và thiếu ổn định khiến cán bộ khó xác định hình thức hỗ trợ phù hợp. Lời khai cho thấy các yếu tố thường chồng lấn, nhưng không đo được mức đóng góp riêng của từng yếu tố.

Lời khai chưa đủ để kết luận ba nguyên nhân

Số hồ sơ chuyển đến tăng không đồng nghĩa số người cực đoan tại Úc đã tăng theo cùng tỷ lệ. Dữ liệu công khai trong phiên này không cho biết mẫu số, tiêu chí chuyển hồ sơ hoặc thay đổi trong cách phát hiện trường hợp. Mức tăng cũng chưa tách được ảnh hưởng của tiếp xúc trực tuyến khỏi thay đổi trong quy trình báo cáo. Những khoảng trống đó ngăn việc dùng lời khai để ước tính xu hướng trên toàn dân số.

Khái niệm hệ tư tưởng pha trộn mô tả hồ sơ có nhiều niềm tin xung đột, chứ không tạo thành một nhóm có ranh giới cố định. Ủy ban nói mục tiêu của khối điều trần là xem xét nguyên nhân, ảnh hưởng, con đường cực đoan hóa và hiệu quả của các biện pháp ứng phó. Phạm vi đó cho phép thu thập lời khai từ nhiều phía trước khi đánh giá. Kết luận về nguyên nhân và kiến nghị chính sách vẫn phải chờ báo cáo cuối cùng.

Toàn quyền Úc ban hành văn kiện thành lập ủy ban ngày 9/1/2026. Ủy ban được lập sau vụ xả súng ngày 14/12/2025 tại một sự kiện Hanukkah ở Bondi Beach khiến 15 người thiệt mạng và 40 người bị thương. Virginia Bell đã trình báo cáo giữa kỳ ngày 30/4/2026 với 14 kiến nghị. Báo cáo xem xét vụ tấn công; một số nội dung không công bố vì an ninh quốc gia và nguy cơ ảnh hưởng thủ tục hình sự. Ủy ban phải nộp báo cáo cuối cùng chậm nhất ngày 14/12/2026.

Tranh cãi quanh quyền đối chất tại phiên ngày 4/8

Một khối điều trần riêng ngày 4/8/2026 xem xét biểu tình và hoạt động cảnh sát tại Úc. Phần lớn phiên họp tập trung vào cuộc tuần hành từ trung tâm Sydney tới Nhà hát Opera Sydney ngày 9/10/2023. David Ossip, chủ tịch Hội đồng Đại biểu Do Thái bang New South Wales, chỉ trích hành vi của một số người biểu tình. Ragni Mathur SC, luật sư đại diện Mạng lưới Vận động cho Palestine tại Úc, sau đó đối chất với Ossip về phần nhận định liên quan Israel.

Cách hỏi này kéo theo cáo buộc rằng các nhóm ủng hộ Palestine tìm cách chiếm diễn đàn của ủy ban. Ngày 5/8, Ủy viên Virginia Bell nói Mathur không chiếm diễn đàn và quyền đối chất chỉ giới hạn ở một phần trong bản khai của Ossip. Bell giải thích lợi ích của tổ chức do Mathur đại diện bị tác động trực tiếp bởi nội dung phiên trước. Theo bà, công bằng thủ tục đòi hỏi bên đó được đặt câu hỏi về cơ sở thực tế của nhận định.

Tranh luận về cuộc biểu tình còn liên quan nội dung của các đoạn phim lan truyền sau sự kiện. Theo Cảnh sát New South Wales, phân tích âm thanh độc lập không thấy bằng chứng về câu khẩu hiệu kêu gọi sát hại người Do Thái trong video. Cảnh sát vẫn xác nhận có những khẩu hiệu bài Do Thái khác và đã nhận lời khai trái chiều từ người có mặt. Kết quả giám định vì thế bác một câu chữ cụ thể, không xóa bỏ mọi hành vi thù ghét được ghi nhận tại cuộc biểu tình.

Phạm vi đối với độc giả Việt Nam

Các chương trình chuyển hồ sơ và hỗ trợ được mô tả trong lời khai thuộc hệ thống của Úc. Chúng không thiết lập quy trình pháp lý hoặc dịch vụ tương ứng ở Việt Nam. Tính đến thời điểm bài viết được thực hiện, chúng tôi chưa tìm thấy văn bản chính thức của cơ quan chức năng Việt Nam đưa ra số liệu so sánh cho trường hợp này. Do đó, các xu hướng nêu tại phiên điều trần không nên được áp trực tiếp vào bối cảnh Việt Nam.