Ngày 2/9/2025, Cơ quan Quản lý lưu vực sông Tennessee (Tennessee Valley Authority, TVA) và ENTRA1 Energy công bố một thỏa thuận hợp tác. Thỏa thuận đặt trần phát triển ở mức 6 GW điện hạt nhân mới trong vùng phục vụ bảy bang của TVA. TVA là doanh nghiệp điện công thuộc sở hữu liên bang Mỹ và phục vụ hơn 10 triệu người. NuScale được nêu là nhà cung cấp lò phản ứng mô-đun nhỏ (small modular reactor, SMR) cho ENTRA1. TVA cho biết ENTRA1 dự kiến sở hữu các nhà máy rồi bán điện qua những hợp đồng mua bán điện (power purchase agreement, PPA) trong tương lai.

Mức 6 GW là giới hạn trên của chương trình phát triển, không phải công suất đã được đặt mua hoặc cấp phép. Thông báo mô tả sáu nhà máy ENTRA1 nhưng chưa nêu cấu hình mô-đun tại từng nơi. Địa điểm, lịch xây dựng, tổng vốn và giá bán điện cũng chưa được công bố. Vì vậy, chương trình đang ở giai đoạn tạo danh mục dự án và tìm đầu ra điện.

NRC phê duyệt thiết kế, không phê duyệt toàn bộ chương trình

Ngày 29/5/2025, Ủy ban Điều tiết Hạt nhân Mỹ (Nuclear Regulatory Commission, NRC) phê duyệt thiết kế chuẩn US460 của NuScale. Mỗi mô-đun đạt 77 MWe; sáu mô-đun tạo thành nhà máy khoảng 460 MWe. Phê duyệt thiết kế xác nhận US460 đáp ứng các yêu cầu an toàn áp dụng cho hồ sơ này. Doanh nghiệp vẫn phải nộp đơn xin phép xây dựng và vận hành cho từng dự án sử dụng thiết kế đã duyệt.

Trần 6 GW của TVA nằm ở cấp chương trình thương mại, còn 460 MWe là cấu hình nhà máy trong hồ sơ US460. Hai con số không mô tả cùng một giấy phép hay một địa điểm. Số mô-đun, số dự án và cấu hình cuối cùng chỉ rõ sau khi các bên chọn địa điểm, ký PPA và nộp hồ sơ quản lý.

Nhu cầu điện AI tạo thêm người mua cho điện hạt nhân mới

Phòng thí nghiệm Quốc gia Lawrence Berkeley (Lawrence Berkeley National Laboratory, Berkeley Lab) đã đánh giá nhu cầu điện của trung tâm dữ liệu tại Mỹ. Báo cáo ước tính tỷ trọng điện của nhóm này tăng từ khoảng 4,4% năm 2023 lên 6,7-12% vào năm 2028. Tổng mức sử dụng được dự báo tăng từ 176 TWh lên 325-580 TWh trong cùng khoảng thời gian. Berkeley Lab cho biết máy chủ AI là động lực lớn của đợt tăng sau năm 2017. Dự báo giải thích nhu cầu tìm nguồn điện quy mô lớn, nhưng không chứng minh SMR là lựa chọn rẻ nhất.

Google đã ký thỏa thuận mua tối đa 500 MW từ nhiều lò phản ứng của Kairos Power. Công ty dự kiến tổ máy đầu tiên hoạt động năm 2030, rồi triển khai thêm đến năm 2035. Đây là mục tiêu cho những dự án tương lai, không phải số liệu phát điện đang vận hành.

X-energy công bố vòng huy động khoảng 500 triệu USD do Amazon dẫn dắt, cùng các nhà đầu tư khác. Doanh nghiệp cũng nêu kế hoạch đầu tiên với Energy Northwest có công suất 320 MW. Dự án này chưa phải nhà máy đang phát điện. Hai trường hợp cho thấy doanh nghiệp công nghệ đang tạo đầu ra thương mại, trong khi thiết kế, giấy phép và cách huy động vốn vẫn khác nhau.

Khoảng cách từ thiết kế được duyệt đến điện thương mại

Tiến bộ về giấy phép không loại bỏ rủi ro tài chính và thi công. NRC ghi nhận dự án Carbon Free Power Project (CFPP) của NuScale chấm dứt ngày 10/11/2023. Cơ quan này dừng xem xét hồ sơ từ ngày 13/11/2023. CFPP từng dự kiến dùng thiết kế mô-đun 77 MWe của NuScale. Trường hợp này không quyết định kết quả của chương trình TVA, nhưng cho thấy thiết kế được duyệt chưa bảo đảm vốn và công trình.

Mốc thương mại kế tiếp là PPA giữa ENTRA1 và TVA, sau đó mới đến địa điểm, hồ sơ giấy phép, vốn và hợp đồng thiết bị. Thông báo tháng 9/2025 chưa xác nhận các bước đó đã hoàn tất. Tài liệu cũng không nêu chi phí điện, tổng vốn, phương án đấu nối hay xử lý chất thải. Chưa có các dữ liệu này thì không thể so sánh kinh tế với lò phản ứng lớn, điện tái tạo, lưu trữ hoặc những nguồn khác.

Ý nghĩa đối với Đài Loan và giới hạn khi đọc từ Việt Nam

Tại Đài Loan, Ủy ban An toàn Hạt nhân Đài Loan (Nuclear Safety Commission, NSC) là cơ quan giám sát an toàn hạt nhân. Luật Quản lý Cơ sở Lò phản ứng Hạt nhân của Đài Loan yêu cầu giấy phép xây dựng trước khi thi công. Cơ sở còn phải nhận giấy phép vận hành trước khi hoạt động chính thức. Luật áp dụng tại Đài Loan, độc lập với quy trình của NRC tại Mỹ. Vì thế, phê duyệt US460 không tự chuyển thành quyền xây dựng một SMR tại Đài Loan.

Chương trình TVA cung cấp một mốc tham khảo về thứ tự giữa nhà phát triển, nhà cung cấp công nghệ, bên mua điện và cơ quan quản lý. Chương trình không giải đáp các câu hỏi riêng của Đài Loan về địa điểm, chất thải, lưới điện, vốn và lựa chọn chính sách năng lượng. Các nguồn được kiểm tra cũng không cung cấp dữ liệu so sánh với Việt Nam. Quy mô 6 GW tại Mỹ do đó không đủ để ước tính chi phí, thủ tục hoặc tiến độ của một dự án tại Việt Nam.