Tổng thống Ecuador Daniel Noboa dự kiến thăm cấp nhà nước Trung Quốc từ 16 đến 23/8/2026. Đây là chuyến đi đầu tiên của ông theo nghi thức cấp nhà nước. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến hội đàm với Noboa; Thủ tướng Lý Cường và lãnh đạo lập pháp Triệu Lạc Tế sẽ gặp riêng. Tính đến ngày 14/8/2026, chưa có kết quả đàm phán hoặc danh mục thỏa thuận mới.

Ngày 13/4/2026, Noboa đã thông báo kế hoạch thăm chính thức Trung Quốc trong tháng 8 nhưng chưa nêu chương trình làm việc. Ông từng đến Trung Quốc từ 23 đến 27/6/2025 để dự Diễn đàn Davos Mùa hè và gặp các lãnh đạo cấp cao nước này. Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết năm 2026 đánh dấu 10 năm hai nước thiết lập quan hệ đối tác chiến lược toàn diện. Chuyến thăm mới nối tiếp một khuôn khổ ngoại giao đã hình thành, thay vì mở đầu quan hệ giữa Quito và Bắc Kinh.

FTA có hiệu lực từ năm 2024, không phải điểm đầu của toàn bộ mức tăng

Ecuador và Trung Quốc ký hiệp định thương mại tự do (free trade agreement, FTA) vào tháng 5/2023. FTA có hiệu lực ngày 1/5/2024 và hệ thống hải quan Ecuapass áp dụng lộ trình giảm thuế từ cùng ngày. Mốc này cần tách khỏi các số liệu dài hạn thường được dẫn khi nói về FTA. Những con số đó đo mức tăng trong gần hai thập niên, không riêng hai năm thực thi hiệp định.

Americas Quarterly viết ngày 2/7/2025 rằng xuất khẩu của Ecuador sang Trung Quốc đạt 5 tỷ USD năm 2024, gần gấp 100 lần trong khoảng 20 năm. Nhập khẩu của Ecuador từ Trung Quốc cũng tăng gần 10 lần, lên 6,6 tỷ USD. Khoảng so sánh này bắt đầu từ lâu trước khi FTA có hiệu lực. Tổng lãnh sự quán Trung Quốc cho biết thương mại song phương đạt 17,33 tỷ USD năm 2025, tăng 24%; xuất khẩu của Ecuador đạt 9,55 tỷ USD. Dữ liệu của hai nước cần được đọc theo đúng nguồn, kỳ thống kê và phương pháp, không ghép trực tiếp thành một chuỗi duy nhất.

Công nhân thu hoạch chuối tại một nông trại, tượng trưng cho xuất khẩu nông sản của Ecuador (ảnh minh họa)

Tỷ trọng 50% của vốn Trung Quốc đi cùng tổng FDI thấp

Ngân hàng Trung ương Ecuador (Banco Central del Ecuador, BCE) theo dõi đầu tư trực tiếp nước ngoài (foreign direct investment, FDI). BCE ghi nhận tổng FDI năm 2024 là 232,1 triệu USD, gồm 116,5 triệu USD từ Trung Quốc. Phép tính từ hai số liệu cho tỷ trọng khoảng 50,2%, trong khi tổng FDI giảm từ 475 triệu USD năm 2023 xuống 232,1 triệu USD năm 2024. Tỷ lệ này chỉ mô tả dòng vốn một năm ở quy mô thấp, không phải mức nắm giữ của Trung Quốc trong vốn tích lũy hay kinh tế Ecuador.

Americas Quarterly ước tính các ngân hàng chính sách Trung Quốc cho Ecuador vay hơn 11 tỷ USD giai đoạn 2009-2019; dư nợ dưới 7% tổng nợ nước ngoài. Hai con số đo những khái niệm khác nhau: khoản vay tích lũy trong một thập niên và dư nợ còn lại tại một thời điểm. Bài phân tích ghi nhận doanh nghiệp Trung Quốc hiện diện trong dầu khí, khai khoáng và ô tô, nhưng không nêu tổng giá trị tài sản. Tính đến thời điểm bài viết được thực hiện, chúng tôi chưa tìm thấy bộ số liệu công khai dùng cùng phương pháp để tính tổng giá trị đó.

Quan hệ thương mại với Mỹ đã đổi từ tháng 3/2026

Bài phân tích của Americas Quarterly tháng 7/2025 nêu Ecuador chưa có FTA với Mỹ. Bức tranh pháp lý đã thay đổi sau đó. Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) cho biết hai nước ký Hiệp định Thương mại Đối ứng (Agreement on Reciprocal Trade, ART) ngày 13/3/2026. Cơ quan Thương mại và Phát triển Liên Hợp Quốc (UNCTAD) vẫn xếp ART Ecuador - Mỹ vào nhóm đã ký nhưng chưa có hiệu lực.

Noboa nói hợp tác an ninh với Mỹ không buộc Ecuador khép lại quan hệ thương mại với Trung Quốc hoặc các đối tác khác. Phát biểu cho thấy Quito duy trì hai hướng hợp tác, thay vì tuyên bố chọn hẳn một bên. Với Trung Quốc, FTA đã có hiệu lực và thương mại tăng nhanh; với Mỹ, hợp tác an ninh tiếp tục trong lúc ART chờ hoàn tất thủ tục. Mọi thỏa thuận mới từ chuyến thăm Trung Quốc cần được đánh giá sau khi văn bản và điều kiện thực hiện được công bố.

Ba mốc cần theo dõi sau chuyến thăm

Mốc đầu tiên là thông cáo chung và danh mục văn kiện được ký, nếu có. Mốc thứ hai là số liệu thương mại cả năm 2026 do hai bên công bố theo cùng kỳ và được đối chiếu phương pháp. Mốc thứ ba gồm dòng FDI mới của BCE và ngày ART Ecuador - Mỹ bắt đầu có hiệu lực. Những dữ liệu hiện có chưa đủ để kết luận Ecuador đã chuyển hẳn về phía Trung Quốc.