Đài Loan bắt đầu hỗ trợ xét nghiệm kháng nguyên Helicobacter pylori (H. pylori) trong phân từ ngày 1 tháng 1 năm 2026. Cơ quan Thúc đẩy Sức khỏe Đài Loan (HPA) trực thuộc Bộ Y tế và Phúc lợi Đài Loan, cơ quan trung ương phụ trách y tế và an sinh. HPA công bố công dân Đài Loan từ 45 đến 74 tuổi được làm xét nghiệm này miễn phí một lần trong đời. Chính sách đưa xét nghiệm H. pylori vào dịch vụ phòng ngừa ung thư dạ dày bằng ngân sách công tại Đài Loan. Danh mục sàng lọc ung thư bằng ngân sách công vì vậy tăng từ năm loại lên sáu.

H. pylori là vi khuẩn sống trong lớp nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày. Viện Ung thư Quốc gia Mỹ (NCI) cho biết nhiễm H. pylori mạn tính làm tăng nguy cơ một số dạng ung thư dạ dày. Không phải mọi người nhiễm vi khuẩn đều tiến triển thành ung thư. HPA ước tính nhiễm H. pylori liên quan tới 8-9 trong 10 ca ung thư dạ dày tại Đài Loan. Cơ quan này cũng ghi nhận hơn 4.000 ca mắc mới và hơn 2.000 ca tử vong mỗi năm.

Dấu hiệu không nên chờ đến kỳ sàng lọc

Xét nghiệm miễn phí áp dụng theo độ tuổi dù chưa có biểu hiện rõ; sàng lọc không thay thế chẩn đoán khi đã có triệu chứng. Viện Quốc gia Mỹ về Bệnh tiểu đường, Tiêu hóa và Thận (NIDDK) thuộc Viện Y tế Quốc gia Mỹ. Nôn ra máu hoặc chất giống bã cà phê, phân đen như hắc ín và máu đỏ trong phân là dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa cấp. Ngất, chóng mặt, khó thở, lú lẫn, mất ý thức, da tái hoặc tay chân lạnh cũng cần trợ giúp y tế ngay. Các dấu hiệu này có nhiều nguyên nhân và không tự xác nhận ung thư dạ dày.

Xét nghiệm tìm vi khuẩn, không tìm khối u

Xét nghiệm kháng nguyên trong phân tìm thành phần của H. pylori trong mẫu phân. HPA mô tả đây là phương pháp không xâm lấn; người tham gia nhận ống, lấy mẫu phân rồi gửi lại cơ sở y tế. Quy trình này không cần đưa ống nội soi vào dạ dày. Vì không quan sát hay sinh thiết niêm mạc, kết quả không xác định có khối u hoặc giai đoạn ung thư.

Kết quả dương tính cho biết mẫu có dấu hiệu nhiễm H. pylori, chưa phải chẩn đoán ung thư. HPA yêu cầu người có kết quả dương tính mang báo cáo quay lại cơ sở y tế; bác sĩ đánh giá điều trị diệt khuẩn hoặc kiểm tra thêm. Kết quả âm tính cũng không giải thích được các triệu chứng tiêu hóa đang kéo dài.

Trẻ em không thuộc nhóm 45-74 tuổi của chương trình tại Đài Loan. Các nguồn đã kiểm tra không đưa ra một phác đồ chung cho người mang thai, người mắc bệnh mạn tính nặng hoặc người dùng thuốc dài ngày. Quyết định dùng thuốc ở các nhóm này cần do bác sĩ đưa ra. Phác đồ của người trưởng thành khỏe mạnh không được tự động áp dụng cho họ.

Từ thử nghiệm địa phương đến triển khai toàn Đài Loan

HPA bắt đầu thử nghiệm xét nghiệm phân một lần trong đời tại 9 huyện, thành phố từ tháng 8 năm 2024. Năm 2025, thử nghiệm mở rộng lên 17 địa phương. Chương trình toàn Đài Loan có hiệu lực từ đầu năm 2026. Nguồn công khai về giai đoạn thử nghiệm không nêu tỷ lệ tham gia, tỷ lệ quay lại khám hoặc tỷ lệ hoàn tất điều trị. Vì vậy, quá trình mở rộng phản ánh phạm vi hành chính, chưa chứng minh tác động tới tỷ lệ mắc hay tử vong.

NHI và điều kiện nhận hỗ trợ là hai vấn đề khác nhau

Bảo hiểm Y tế toàn dân của Đài Loan (NHI) là bảo hiểm y tế công cộng bắt buộc, tương tự BHYT ở Việt Nam về vai trò. Người nước ngoài có giấy phép lao động tham gia NHI từ ngày bắt đầu làm việc. Nhiều người có thẻ cư trú tham gia sau thời gian cư trú quy định. Tuy nhiên, thông báo xét nghiệm miễn phí chỉ nêu công dân Đài Loan 45-74 tuổi, nên thẻ NHI không tự xác nhận quyền nhận hỗ trợ. Các nguồn đã kiểm tra chưa xác nhận người lao động Việt Nam tại Đài Loan hoặc du học sinh chỉ có thẻ cư trú thuộc nhóm thụ hưởng.

Làm cùng đợt với xét nghiệm FIT

Xét nghiệm H. pylori và xét nghiệm miễn dịch tìm máu ẩn trong phân (FIT) đều dùng mẫu phân, nhưng tìm hai dấu hiệu khác nhau. HPA cho biết người đồng thời đủ điều kiện làm FIT có thể nhận ống, lấy mẫu và trả ống cho hai xét nghiệm trong cùng một đợt. FIT tìm lượng máu mắt thường không thấy trong phân, còn xét nghiệm mới tìm kháng nguyên H. pylori. Bài giải thích về FIT dương tính tại Đài Loan nêu rõ nội soi là bước làm rõ nguyên nhân, không phải lặp lại xét nghiệm phân.

Những dữ liệu chính sách còn thiếu

Thông báo chính thức tháng 1 năm 2026 không công bố số người dự kiến sử dụng dịch vụ. Số người đủ điều kiện cũng không đồng nghĩa với số người đã lấy mẫu hoặc quay lại sau kết quả dương tính. Đánh giá chương trình cần thêm số liệu về tỷ lệ tham gia, theo dõi sau xét nghiệm, hoàn tất điều trị và tái nhiễm. Tác động tới số ca ung thư hoặc tử vong chỉ xác định được sau thời gian theo dõi đủ dài.

Chính sách và độ tuổi trong bài chỉ áp dụng tại Đài Loan. Tính đến thời điểm bài viết được thực hiện, chúng tôi chưa tìm thấy văn bản chính thức của cơ quan chức năng Việt Nam đưa ra số liệu so sánh cho trường hợp này. Các nguồn đã kiểm tra chưa cho thấy mốc 45-74 tuổi và một lần trong đời là hướng dẫn sàng lọc tại Việt Nam. Tài liệu NCI của Mỹ ghi nhận điều trị diệt H. pylori làm giảm nguy cơ ung thư dạ dày. Tại Mỹ, tài liệu này không coi xét nghiệm và điều trị diện rộng là lựa chọn mặc định cho toàn dân.