Dữ liệu công khai của Cục Kiểm soát Dịch bệnh Đài Loan ghi nhận 671 khu dân cư được khảo sát trong 14 ngày gần nhất. Có 33 khu đạt chỉ số Breteau từ cấp 2, trong đó 9 khu từ cấp 3; kết quả mới nhất trong tập dữ liệu có ngày 19/9/2026. Chỉ số này mô tả ổ nước có lăng quăng được tìm thấy trong ngày khảo sát, không phải số người mắc sốt xuất huyết.

Trong đợt này, Cao Hùng có 19 khu được đưa vào danh sách, gồm 5 khu từ cấp 3. Một số kết quả cao hơn xuất hiện ở các địa phương khác, như khu Tân Hóa thuộc huyện Đài Đông đạt cấp 6 và khu A Rou thuộc quận Thâm Khanh, Tân Bắc, đạt cấp 8. Người sống hoặc làm việc gần các khu có kết quả này nên kiểm tra vật chứa nước quanh nhà, nhưng không nên suy ra rằng bản thân đã nhiễm bệnh chỉ từ chỉ số muỗi.

Người dân dọn vật chứa nước đọng ngoài nhà (ảnh minh họa)
Dọn vật chứa nước đọng giúp giảm nơi muỗi sinh sản (ảnh minh họa).

Khu vực nào có chỉ số từ cấp 2

Bộ dữ liệu của Đài Loan ghi nhận 19 khu tại Cao Hùng, 7 khu tại Đài Đông, 10 khu tại Hoa Liên và 21 khu tại Miêu Lật. Các địa phương khác trong danh sách gồm Đào Viên, Đài Trung, Gia Nghĩa, Vân Lâm, Tân Bắc, Nam Đầu, Chương Hóa, Đài Bắc, Bình Đông, Tân Trúc, Cơ Long và Bành Hồ.

Tại Cao Hùng, các khu có chỉ số từ cấp 3 gồm Bổn Dương và Bổn An ở quận Tam Dân, Bình An và Loan Lý ở quận Cương Sơn, cùng Bảo Xã ở quận Đại Xã. Bổn Dương có chỉ số Breteau 17,741, còn Bình An có 13,178; cả hai được khảo sát lần lượt ngày 9/9 và 7/9/2026. Những con số này chỉ phản ánh các hộ và vật chứa đã được đoàn khảo sát kiểm tra.

Tại Đài Đông, khu Tân Hóa thuộc thị trấn Đạt Nhân đạt 54, tương ứng cấp 6, trong khảo sát ngày 27/7/2026. Khu Lợi Đạo ở huyện Hải Đoan đạt 45,098, tương ứng cấp 5, trong khảo sát ngày 3/9/2026. Tại Tân Bắc, khu A Rou ở quận Thâm Khanh có chỉ số 110,169, tương ứng cấp 8, nhưng chỉ số nhà ở và chỉ số dụng cụ đều ở cấp 1 trong bản ghi đó.

Đợt công bố cũng ghi nhận một số điểm cấp 4 như khu Quốc Dụ ở thành phố Hoa Liên với chỉ số 32, khu Quảng Thịnh ở thị trấn Tam Nghĩa thuộc huyện Miêu Lật với chỉ số 20, và khu Đông Hòa ở quận Thái Bình thuộc Đài Trung với chỉ số 27,272. Các khu này có ngày khảo sát khác nhau từ tháng 3 đến tháng 8/2026. Vì vậy, không nên xếp hạng các địa phương như thể chúng được đo trong cùng một ngày.

Đọc chỉ số Breteau như thế nào

Codebook của Cục Kiểm soát Dịch bệnh Đài Loan định nghĩa chỉ số Breteau là số dụng cụ chứa nước dương tính với lăng quăng trên 100 hộ được khảo sát. Chỉ số nhà ở là tỷ lệ hộ có phát hiện dụng cụ chứa lăng quăng trên 100 hộ, còn chỉ số dụng cụ là tỷ lệ dụng cụ dương tính trên 100 dụng cụ chứa nước. Bộ dữ liệu chỉ nhận các cuộc khảo sát có từ 50 hộ trở lên.

Thang cấp của chỉ số Breteau gồm cấp 0 là 0, cấp 1 từ 1 đến 4, cấp 2 từ 5 đến 9, cấp 3 từ 10 đến 19, cấp 4 từ 20 đến 34, cấp 5 từ 35 đến 49, cấp 6 từ 50 đến 74, cấp 7 từ 75 đến 99, cấp 8 từ 100 đến 199 và cấp 9 từ 200 trở lên. Bài này dùng cấp 2 làm ngưỡng liệt kê theo cách trình bày của dữ liệu nguồn. Một khu cấp 8 không có nghĩa nguy cơ lây bệnh cao gấp một số lần cố định so với khu cấp 2.

Chỉ số cao cho thấy đoàn khảo sát tìm thấy nhiều ổ nước có lăng quăng hơn trong mẫu được kiểm tra. Nó không cho biết muỗi đã mang virus, không thay thế xét nghiệm và không xác định có ca bệnh trong khu dân cư. Bảng dữ liệu gốc có thể được tra theo địa phương, khu dân cư và ngày khảo sát, nên người đọc cần xem cả thời điểm và cỡ mẫu thay vì chỉ nhìn con số cấp độ.

Sốt xuất huyết lây qua muỗi như thế nào

Cục Kiểm soát Dịch bệnh Đài Loan cho biết muỗi Aedes aegypti và Aedes albopictus là các véc-tơ quan trọng tại Đài Loan. Người nhiễm virus Dengue có thể truyền virus cho muỗi khi muỗi đốt trong giai đoạn có khả năng lây truyền. Con muỗi đã nhiễm sau đó truyền virus sang người khác qua vết đốt.

Thời gian ủ bệnh được nguồn Đài Loan mô tả khoảng 3 đến 14 ngày, thường là 4 đến 7 ngày. Sốt xuất huyết có thể bắt đầu bằng sốt đột ngột, đau đầu, đau sau hốc mắt, đau cơ, đau khớp hoặc phát ban. Các triệu chứng này không đủ để tự xác định nguyên nhân, vì vậy người sốt sau khi ở vùng có muỗi truyền bệnh cần nói rõ lịch đi lại và nơi phơi nhiễm với nhân viên y tế.

Khi nào cần đi khám ngay

Người sốt kèm đau bụng hoặc ấn đau bụng, nôn liên tục, chảy máu niêm mạc, lừ đừ, bứt rứt bất thường, khó thở hoặc dấu hiệu ứ dịch cần được cơ sở y tế đánh giá sớm. Gan to vượt bờ sườn 2 cm cũng là dấu hiệu cảnh báo được nguồn chuyên môn của Đài Loan nêu. Không chờ đến khi sốt kéo dài mới đi khám nếu các dấu hiệu này xuất hiện.

Hướng dẫn của Đài Loan khuyến nghị người có sốt, đau đầu, đau sau hốc mắt, đau cơ, đau khớp, đau xương hoặc phát ban nên đi khám sớm và thông báo lịch đi lại, nơi từng đến hoặc nguồn phơi nhiễm cho bác sĩ. Hiện chưa có thuốc đặc hiệu loại bỏ virus Dengue; chăm sóc và theo dõi phụ thuộc đánh giá của nhân viên y tế. Người mang thai, trẻ em, người lớn tuổi và người có bệnh mạn tính nên hỏi bác sĩ sớm khi có sốt.

Tại Việt Nam thì sao

Việt Nam không dùng chỉ số Breteau của Đài Loan như một thang điểm quốc gia để người dân tự xếp hạng khu phố. Trang WHO Việt Nam về sốt xuất huyết cho biết bệnh tại Việt Nam có tính lưu hành không ổn định và thường tăng từ tháng 6 đến tháng 10. Vì mùa cao điểm thay đổi theo thời tiết và địa bàn, một con số từ Đài Loan không thể dùng để suy ra mức độ nguy cơ cho Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Khánh Hòa hay tỉnh khác.

Đầu mối chính sách ở Việt Nam là Bộ Y tế và các cơ quan y tế địa phương. Thông tin của Bộ Y tế về công tác năm 2025 yêu cầu địa phương giám sát tình hình bệnh, theo dõi chỉ số muỗi và tăng cường diệt lăng quăng, bọ gậy. Khi cần biết tình hình tại một tỉnh, người dân nên xem thông báo của Bộ Y tế, cổng thông tin của sở y tế hoặc trung tâm kiểm soát bệnh tật địa phương; không nên lấy danh sách khu dân cư của Đài Loan làm bản đồ nguy cơ ở Việt Nam.

Cách phòng bệnh được hai hệ thống cùng nhấn mạnh là xử lý nơi muỗi đẻ trứng. Chum, lu, xô, khay, lọ hoa, lốp xe cũ, máng nước và vật phế thải có thể giữ nước sau mưa; cần đậy kín, đổ bỏ hoặc cọ rửa định kỳ theo hướng dẫn của địa phương. Những hộ không tự xử lý được vật chứa lớn nên hỏi ủy ban nhân dân cấp xã, trạm y tế hoặc cơ quan vệ sinh môi trường về lịch thu gom và xử lý.

Thông tin về giá màn, thuốc xua muỗi, hóa chất hoặc dịch vụ phun tại Việt Nam không có một mức chung áp dụng cho mọi tỉnh thành. Hàng bán trên thị trường có nhiều dạng và việc sử dụng hóa chất diệt muỗi trong khu dân cư thường gắn với hướng dẫn của cơ quan y tế địa phương, không nên tự pha hoặc phun theo quảng cáo. Người cần mua sản phẩm nên kiểm tra nhãn, hướng dẫn sử dụng và hỏi dược sĩ hoặc cán bộ y tế về đối tượng cần tránh, nhất là trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai.

Người Việt Nam từng ở Đài Loan hoặc đi qua vùng đang có sốt xuất huyết nên ghi lại ngày rời đi, nơi lưu trú và thời điểm bắt đầu sốt để cung cấp khi khám. Tính đến thời điểm bài viết được thực hiện, chúng tôi chưa tìm thấy văn bản chính thức của cơ quan chức năng Việt Nam đưa ra bảng quy đổi trực tiếp giữa chỉ số Breteau của Đài Loan và mức cảnh báo tại từng tỉnh của Việt Nam. Vì vậy, việc tra cứu phải dựa vào thông báo địa phương và đánh giá lâm sàng, không dựa vào phép đổi cấp độ.

Giảm nơi muỗi sinh sản quanh nhà

Cục Kiểm soát Dịch bệnh Đài Loan tóm tắt biện pháp phòng ổ lăng quăng bằng bốn việc: kiểm tra, đổ bỏ, làm sạch và cọ rửa. Kiểm tra các góc trong và ngoài nhà sau mưa, đổ nước ở vật chứa không cần dùng, thu gom đồ phế thải và rửa kỹ mặt trong của vật chứa còn sử dụng. Lọ hoa và dụng cụ chứa nước nên được vệ sinh thường xuyên theo điều kiện thực tế của gia đình.

Cửa lưới, màn ngủ, quần áo dài và thuốc xua muỗi được cơ quan y tế nêu như các lớp bảo vệ bổ sung. Khi dùng thuốc xua muỗi, cần đọc thành phần và hướng dẫn trên nhãn, không bôi lên vùng da bị tổn thương hoặc dùng sai lứa tuổi. Các biện pháp này giảm muỗi đốt nhưng không thay thế việc loại bỏ nơi muỗi sinh sản.

Giới hạn của bộ dữ liệu

Bảng dữ liệu chỉ bao gồm các cuộc khảo sát có từ 50 hộ trở lên, nên những khu có mẫu nhỏ không xuất hiện trong danh sách. Nhiều khu được khảo sát từ các tháng trước, vì vậy kết quả không phải ảnh chụp đồng thời của toàn Đài Loan. Một khu có chỉ số giảm cũng không có nghĩa nguy cơ đã biến mất nếu sau đó xuất hiện vật chứa nước mới.

Danh sách nguồn ghi nhận 46 khu đã giảm cấp, trong đó có các khu ở Cao Hùng, Bành Hồ, Đài Trung, Đài Bắc, Gia Nghĩa và Tân Bắc. Đây là so sánh giữa các lần khảo sát của từng khu, không phải kết quả xét nghiệm virus trong muỗi. Người đọc nên mở bản dữ liệu gốc để xem ngày khảo sát và định nghĩa từng chỉ số trước khi dùng kết quả cho quyết định vệ sinh hoặc báo cáo địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Chỉ số Breteau từ cấp nào được xem là cao?
Bài viết dùng cấp 2, tương ứng 5 đến 9, làm ngưỡng đưa vào danh sách theo dữ liệu Đài Loan. Cấp 3 là 10 đến 19, cấp 6 là 50 đến 74 và cấp 8 là 100 đến 199. Đây là phân loại ổ nước có lăng quăng trong mẫu khảo sát, không phải phân loại ca bệnh.

Nhà ở gần khu cấp cao cần làm gì?
Kiểm tra và loại bỏ nước đọng trong nhà, sân, ban công, mái che và khu vực chứa rác. Nếu có sốt hoặc dấu hiệu cảnh báo, hãy đi khám và nói rõ lịch đi lại, nơi ở và thời điểm bắt đầu triệu chứng.

Dữ liệu có chứng minh khu đó đang có dịch không?
Không. Chỉ số phản ánh số dụng cụ chứa lăng quăng được tìm thấy trong cuộc khảo sát, còn việc xác định ca bệnh cần hệ thống giám sát và đánh giá y tế riêng. Ngày khảo sát mới nhất của tập dữ liệu được dùng trong bài là 19/9/2026.

Đây là bài tổng hợp dữ liệu khảo sát muỗi công khai và hướng dẫn phòng bệnh của cơ quan y tế. Kết quả khảo sát không thay thế xét nghiệm, chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của nhân viên y tế.