Phí NHI bổ sung tại Đài Loan: mức 2,11% cho sáu nhóm thu nhập

Bảo hiểm Y tế toàn dân của Đài Loan (NHI) là hệ thống bảo hiểm y tế công bắt buộc trong phạm vi luật định tại Đài Loan. Cơ quan Bảo hiểm Y tế Đài Loan (NHIA) vận hành NHI và công bố hướng dẫn thu phí. Sổ tay NHIA tháng 1/2026 xác định sáu nhóm thu nhập chịu phí bổ sung và mức áp dụng là 2,11%. Khoản này được đơn vị trả tiền khấu trừ ngay lúc chi trả, khác với phí NHI thông thường thu theo mức đóng hằng tháng.

Sáu khoản thu nhập và hai ngưỡng cần phân biệt

Công thức chung lấy cơ sở tính của khoản thu nhập nhân với 2,11%, sau đó làm tròn đến một Đài tệ. Tiền thưởng dùng ngưỡng gắn với mức tiền lương làm căn cứ đóng NHI, còn lương từ công việc phụ dùng mức lương tối thiểu của năm. Bốn nhóm còn lại thường dùng mốc 20.000 Đài tệ cho từng lần chi trả.

Khoản thu nhập	Điểm bắt đầu tính	Cơ sở tính chính
Tiền thưởng	Tổng thưởng trong năm vượt bốn lần mức tiền lương làm căn cứ đóng NHI của tháng trả	Phần vượt, giới hạn ở khoản thưởng của lần chi đó, nhân 2,11%
Lương từ công việc phụ	Đơn vị không phải nơi đăng ký NHI trả từ 29.500 Đài tệ mỗi lần trong năm 2026	Cơ sở tính của lần chi nhân 2,11%
Thù lao hành nghề	Mỗi lần từ 20.000 Đài tệ	Tổng khoản đủ điều kiện nhân 2,11%
Cổ tức	Mỗi lần từ 20.000 Đài tệ trong trường hợp thông thường	Cổ tức đủ điều kiện nhân 2,11%
Tiền lãi	Mỗi lần từ 20.000 Đài tệ trong trường hợp thông thường	Tiền lãi đủ điều kiện nhân 2,11%
Tiền thuê	Mỗi lần từ 20.000 Đài tệ khi bên trả thuộc diện khấu trừ	Tiền thuê trước khi trừ chi phí nhân 2,11%

Bảng tóm tắt năm 2026 của NHIA đặt mốc 29.500 Đài tệ cho lương từ đơn vị khác. Thù lao, cổ tức, lãi và tiền thuê thường dùng mốc 20.000 Đài tệ. Khi một khoản đạt ngưỡng, cơ sở tính thường là toàn bộ số tiền đủ điều kiện, không riêng phần vượt ngưỡng. Tư cách tham gia NHI và diện miễn vẫn có thể làm thay đổi kết quả.

Tiền thưởng được cộng dồn, lương từ nơi khác xét từng lần trả

Ví dụ của NHIA dùng mức tiền lương làm căn cứ đóng NHI trong tháng là 36.300 Đài tệ, nên bốn lần tương ứng 145.200 Đài tệ. Hai khoản thưởng đầu tiên, 126.000 và 12.000 Đài tệ, đưa tổng cả năm lên 138.000 Đài tệ và chưa vượt ngưỡng. Khoản tiếp theo 12.000 Đài tệ nâng tổng lên 150.000 Đài tệ, trong đó 4.800 Đài tệ trở thành cơ sở tính. Phép tính 4.800 nhân 2,11% cho kết quả làm tròn là 101 Đài tệ.

Lương từ công việc phụ ở đây không phải tiền làm thêm giờ do chính nơi đăng ký NHI trả. Khái niệm này chỉ khoản lương do một đơn vị khác chi cho người nhận. Trong năm 2026, một lần chi từ 29.500 Đài tệ thuộc diện tính phí nếu không có lý do miễn. Khoản 30.000 Đài tệ theo ví dụ NHIA tạo phí 633 Đài tệ, còn một lần chi dưới ngưỡng thường không bị khấu trừ.

Số tiền chưa đủ để xác định phí cho cổ tức, lãi và tiền thuê

Thù lao hành nghề, cổ tức, tiền lãi và tiền thuê thường bắt đầu tính từ 20.000 Đài tệ trong một lần chi. Khoản đủ điều kiện 30.000 Đài tệ tạo phí 633 Đài tệ theo mức 2,11%. Với tiền thuê 20.000 Đài tệ, mức khấu trừ là 422 Đài tệ khi người cho thuê và bên trả tiền đều thuộc phạm vi quy định. Một cá nhân thuê nhà và tự trả tiền cho chủ nhà không mặc nhiên trở thành bên có nghĩa vụ khấu trừ.

Cổ tức của chủ doanh nghiệp hoặc người tự kinh doanh cần loại phần đã được đưa vào cơ sở đóng NHI tại chính doanh nghiệp đó. Thù lao hành nghề đã dùng làm cơ sở tham gia NHI cho một số nhóm tự hành nghề cũng có quy tắc miễn riêng. Người không có tư cách tham gia NHI và một số nhóm được bảo vệ theo chính sách có thể thuộc diện miễn. Vì vậy, chỉ nhìn ngưỡng tiền chưa đủ để kết luận.

Đơn vị trả thu nhập chịu trách nhiệm khấu trừ

Phí bổ sung của cá nhân được khấu trừ tại nguồn khi khoản thu nhập được chi trả. Bên khấu trừ thường là công ty trả thưởng hoặc cổ tức, ngân hàng trả lãi, hay tổ chức thuê tài sản của một cá nhân. Chủ sử dụng lao động còn trả phí bổ sung riêng trên chênh lệch giữa tổng lương tháng và tổng cơ sở đóng NHI của nhân viên. Công cụ NHIA có mục tính cho tiền thưởng, lương từ đơn vị khác, thù lao, cổ tức, lãi và tiền thuê. Trang này còn có mục dành cho đơn vị tham gia bảo hiểm.

Tại Việt Nam thì sao

BHYT tại Việt Nam được điều chỉnh bởi Luật số 51/2024/QH15 sửa đổi Luật Bảo hiểm y tế và Nghị định 188/2025/NĐ-CP. Quy định này bao gồm nhóm lao động do người sử dụng lao động và người lao động cùng đóng. Cổng Thông tin điện tử Chính phủ Việt Nam nêu mức BHYT hằng tháng là 4,5% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Người sử dụng lao động đóng hai phần ba tổng mức này, còn người lao động đóng một phần ba. Cách xác định theo tiền lương hằng tháng khác cấu trúc sáu nhóm thu nhập bổ sung của NHI tại Đài Loan.

Với cơ sở đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc 20 triệu đồng mỗi tháng, tổng phí BHYT theo tỷ lệ trên là 900.000 đồng. Người sử dụng lao động chịu 600.000 đồng và người lao động chịu 300.000 đồng. Đây là ví dụ số học từ tỷ lệ chính thức. Số trên chứng từ thực tế còn phụ thuộc nhóm tham gia và cơ sở đóng đã được ghi nhận.

Người tự đóng BHYT theo hộ gia đình dùng một cơ sở tính khác. Bảo hiểm xã hội Việt Nam công bố mức của người thứ nhất trong hộ là 113.850 đồng mỗi tháng vào ngày 19/8/2026. Mức này tương đương 1.366.200 đồng mỗi năm và được tính trên mức tham chiếu 2.530.000 đồng. Thành viên thứ hai, ba và bốn lần lượt đóng 70%, 60% và 50% mức của người thứ nhất; từ người thứ năm trở đi là 40%. Kỳ đóng được chọn theo ba, sáu hoặc 12 tháng, qua cơ quan bảo hiểm xã hội, Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng ngân hàng.

Các tài liệu chính thức nói trên không trình bày BHYT Việt Nam theo sáu nhóm thu nhập bổ sung của NHIA. Tính đến thời điểm bài viết được thực hiện, chúng tôi chưa tìm thấy văn bản chính thức của cơ quan chức năng Việt Nam đưa ra số liệu so sánh cho trường hợp này. Vì thế, mức 2,11% cùng các mốc 20.000 và 29.500 Đài tệ chỉ dùng cho hệ thống tại Đài Loan. Các kênh đối chiếu ở Việt Nam gồm hồ sơ tiền lương, ứng dụng VssID và Cổng Thông tin điện tử Bảo hiểm xã hội Việt Nam. Tổng đài 1900 9068 tiếp nhận yêu cầu tư vấn.

Câu hỏi thường gặp

Phí NHI bổ sung có tự tăng mỗi năm không?
Không. Mức 2,11% được áp dụng từ ngày 1/1/2021 và công cụ NHIA vẫn hiển thị mức này khi bài được hoàn tất. Ngưỡng cho lương từ công việc phụ lại đi theo mức lương tối thiểu, nên con số 29.500 Đài tệ là mốc của năm 2026.

Tiền thưởng vượt bao nhiêu thì bắt đầu tính phí?
Điểm so sánh là tổng tiền thưởng trong năm với bốn lần mức tiền lương làm căn cứ đóng NHI của tháng chi trả. Phần vượt được đưa vào cơ sở tính, nhưng không cao hơn khoản thưởng đang được trả ở lần đó. Một khoản thưởng đơn lẻ chưa cho biết kết quả nếu thiếu tổng thưởng đã nhận trong năm.

Mọi khoản cổ tức và tiền thuê đều bị khấu trừ?
Không. Mốc 20.000 Đài tệ áp dụng cho mỗi lần chi thuộc phạm vi thu phí. Tư cách NHI và loại bên trả tiền vẫn quyết định nghĩa vụ. Cổ tức của chủ doanh nghiệp còn phải trừ phần đã được tính vào cơ sở đóng NHI trước khi nhân 2,11%.