Quy định mới của Liên minh châu Âu về pin điện thoại không có nghĩa mọi mẫu máy từ năm 2027 đều phải trở lại kiểu mở nắp lưng và rút pin bằng tay. Một quy định về pin di động sẽ áp dụng từ ngày 18 tháng 2 năm 2027, trong khi quy định thiết kế sinh thái dành riêng cho điện thoại đã áp dụng từ ngày 20 tháng 6 năm 2025. Hai văn bản đặt ra các yêu cầu khác nhau về thay pin, độ bền và linh kiện sửa chữa.

Quy định năm 2027 yêu cầu gì

Quy định (EU) 2023/1542 về pin và pin thải áp dụng cho sản phẩm được đưa ra thị trường EU. Quy định về pin di động gắn trong sản phẩm đi theo hướng người dùng cuối phải tháo và thay pin dễ dàng hơn. Việc thay pin được thực hiện bằng dụng cụ đi kèm sản phẩm hoặc dụng cụ thông dụng, đồng thời nhà sản xuất phải cung cấp hướng dẫn và thông tin an toàn. Văn bản của EU quy định mốc áp dụng yêu cầu về pin di động là ngày 18 tháng 2 năm 2027 và nêu các điều kiện về tháo, thay pin.

Quy tắc này không đồng nghĩa mọi thiết bị đều phải cho phép người dùng mở máy không cần dụng cụ. Văn bản có các trường hợp ngoại lệ liên quan đến an toàn và cách thiết kế sản phẩm. Phạm vi quyết định là sản phẩm được đưa ra thị trường EU, không phải quốc tịch của thương hiệu và cũng không phải mọi phiên bản bán ở các khu vực khác.

Điện thoại đã có quy định riêng từ năm 2025

Điện thoại thông minh, điện thoại di động khác và máy tính bảng dạng slate chịu thêm Quy định (EU) 2023/1670 về thiết kế sinh thái từ ngày 20 tháng 6 năm 2025. Với pin, một lộ trình yêu cầu người dùng phổ thông thay được bằng dụng cụ cơ bản, dụng cụ cung cấp cùng sản phẩm hoặc không cần dụng cụ. Lộ trình khác cho phép nhà sản xuất đáp ứng yêu cầu thay thế trong môi trường sửa chữa, đồng thời đạt các ngưỡng về số chu kỳ sạc, dung lượng còn lại và khả năng chống bụi, nước. Phụ lục II của quy định thiết kế sinh thái mô tả hai lộ trình thay pin và các điều kiện kỹ thuật đi kèm.

Vì vậy, cụm từ “điện thoại dễ thay pin” cần được đọc cùng điều kiện của từng mẫu máy. Một thiết bị có thể dùng vít hoặc dụng cụ cơ bản để thay pin, còn thiết bị khác được thiết kế với pin bền hơn và đạt yêu cầu chống bụi, chống nước. Ủy ban châu Âu cho biết bộ quy tắc năm 2025 cũng yêu cầu phụ tùng quan trọng được cung cấp trong thời gian dài sau khi mẫu máy ngừng bán tại EU.

Những điện thoại nào chịu tác động

Quy định nhìn vào việc sản phẩm được đưa ra thị trường EU, không nhìn vào nơi đặt trụ sở của thương hiệu. Một hãng thường dùng cùng thiết kế cho nhiều khu vực, nhưng cũng có thể điều chỉnh linh kiện, phần mềm hoặc quy trình sửa chữa theo từng thị trường. Thông tin thảo luận trên PTT MobileComm đặt đúng câu hỏi này, nhưng bài đăng cộng đồng không thể thay thế thông báo sản phẩm của nhà sản xuất. Bài thảo luận trên PTT MobileComm ghi nhận câu hỏi liệu các hãng sẽ dùng chung thiết kế toàn cầu hay tạo phiên bản riêng cho EU.

Quy định của EU cũng không buộc người dùng sửa điện thoại hiện có. Với máy đã mua, điều cần kiểm tra vẫn là tình trạng pin, chính sách bảo hành và khả năng tiếp nhận sửa chữa của hãng hoặc nhà phân phối. Với máy mới, ngày bán tại EU không đủ để kết luận phiên bản tại Việt Nam có cùng cấu trúc pin.

Tại Việt Nam thì sao

Việt Nam hiện không tự động áp dụng các mốc 2025 và 2027 của EU cho mọi điện thoại bán trong nước. Người mua tại Việt Nam cần tách ba câu hỏi: mẫu máy này có được bán chính thức ở Việt Nam hay không, pin thay thế được cung cấp qua kênh nào, và việc thay pin có ảnh hưởng đến bảo hành hoặc khả năng chống nước hay không. Không có cơ sở để lấy ngày sản phẩm bắt đầu bán tại EU làm bằng chứng rằng cùng mẫu máy ở Việt Nam đã có pin tháo lắp theo cách đó.

Luật số 19/2023/QH15 về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có hiệu lực tại Việt Nam từ ngày 1 tháng 7 năm 2024. Cổng Thông tin điện tử Chính phủ Việt Nam đăng toàn văn luật và thông tin ban hành văn bản. Khi mua điện thoại, người tiêu dùng nên giữ hóa đơn, phiếu bảo hành, thông tin model và điều kiện bảo hành do bên bán cung cấp. Nếu pin được xem là linh kiện trong hồ sơ bán hàng hoặc bảo hành, nội dung về thời hạn, nơi tiếp nhận và cách xử lý khi thay thế cần được đọc theo đúng tài liệu của sản phẩm.

Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng không phải là quy định bắt buộc mọi điện thoại tại Việt Nam phải có pin do người dùng tự tháo. Vì vậy, câu hỏi “Việt Nam có áp dụng luật EU không” không giúp xác định khả năng sửa một mẫu máy cụ thể. Cách kiểm tra thực tế là mở trang hỗ trợ của hãng tại Việt Nam, nhập đúng tên model hoặc số model, rồi xem mục linh kiện, bảo hành và trung tâm dịch vụ. Nếu trang chỉ ghi “thay pin tại trung tâm dịch vụ”, không nên hiểu câu đó là pin có thể tháo bằng tay tại nhà.

Giá thay pin tại Việt Nam cũng không có một mức chung áp dụng cho mọi hãng. Giá phụ thuộc vào model, loại linh kiện, tình trạng khung máy, công lắp đặt, chính sách của trung tâm và việc thay pin có đi kèm kiểm tra keo hoặc khả năng chống nước hay không. Tính đến thời điểm bài viết được thực hiện, chúng tôi chưa tìm thấy bảng giá chính thức áp dụng chung cho toàn bộ điện thoại tại Việt Nam. Vì thế, nên yêu cầu báo giá theo đúng model trước khi giao máy và hỏi rõ pin là linh kiện chính hãng, linh kiện tương thích hay linh kiện do trung tâm cung cấp.

Người mua qua sàn thương mại điện tử hoặc cửa hàng không thuộc kênh chính thức nên kiểm tra thêm tên đơn vị bán, điều kiện đổi trả và nơi thực hiện bảo hành. Một quảng cáo ghi “pin dễ thay” đôi khi chỉ nói đến việc trung tâm kỹ thuật đảm nhận thay pin, không nhất thiết nói rằng người dùng phổ thông tự thay được. Nội dung trên trang sản phẩm, phiếu bảo hành và câu trả lời của trung tâm dịch vụ cần thống nhất; nếu có khác biệt, nên lưu ảnh chụp và hỏi lại trước khi thanh toán.

Đối với người muốn dùng máy lâu hơn, tiêu chí đáng hỏi không chỉ là nắp lưng có mở được hay không. Hãy hỏi thời gian hãng còn cung cấp pin, nơi tiếp nhận sửa chữa, dữ liệu có bị xóa khi sửa hay không, máy có được kiểm tra lại khả năng chống nước hay không và chi phí phát sinh nếu khung máy đã biến dạng. Đây là các thông tin thực tế cho người dùng ở Việt Nam, nhưng phải xác nhận theo từng hãng và từng model. Bài về kiểm tra tình trạng pin khi đổi máy tại Đài Loan cũng cho thấy chỉ số pin không nên được tách khỏi tình trạng tổng thể của thiết bị.

Với pin phồng, máy nóng bất thường hoặc vỏ bị đẩy cong, người dùng không nên tự chọc thủng pin hay tiếp tục ép nắp máy. Hãy tắt máy nếu điều kiện cho phép, tránh nguồn nhiệt và liên hệ kênh sửa chữa của hãng hoặc cơ sở có khả năng tiếp nhận pin lithium. Bài viết này không xác nhận một trung tâm cụ thể tại Việt Nam có đủ điều kiện xử lý mọi loại pin; người dùng cần hỏi trước về quy trình tiếp nhận và thu hồi linh kiện cũ.

Cách đọc thông tin khi mua máy

Trước khi mua, hãy ghi lại tên model, mã khu vực, dung lượng lưu trữ và nơi bán. Sau đó đối chiếu trang thông số của hãng với chính sách sửa chữa tại Việt Nam. Nếu sản phẩm được quảng cáo là phiên bản EU, cần hỏi rõ đó là hàng nhập khẩu hay hàng phân phối chính thức, ai chịu trách nhiệm bảo hành và linh kiện được đặt từ đâu.

Quy định của EU thúc đẩy thiết kế dễ sửa chữa hơn, nhưng không phải là lời hứa rằng mọi điện thoại trên thị trường Việt Nam sẽ có cùng cấu trúc. Với cùng một tên dòng máy, phương án pin, tiêu chuẩn chống nước, phần mềm chẩn đoán và mạng lưới sửa chữa vẫn khác theo thị trường. Người mua nên dựa vào tài liệu của đúng phiên bản thay vì suy luận từ tin tức về EU.

Câu hỏi thường gặp

Từ năm 2027 mọi điện thoại đều phải cho người dùng tự thay pin?
Không. Quy định về pin di động của EU áp dụng cho sản phẩm được đưa ra thị trường EU và có điều kiện, ngoại lệ. Điện thoại còn chịu quy định thiết kế sinh thái với lộ trình thay pin hoặc lộ trình dựa trên độ bền pin và khả năng chống bụi, nước.

Điện thoại bán tại Việt Nam có bắt buộc theo chuẩn EU không?
Không thể kết luận như vậy chỉ từ ngày quy định EU có hiệu lực. Cần kiểm tra đúng phiên bản, nhà phân phối, bảo hành và khả năng cung cấp linh kiện tại Việt Nam.

Quy định EU có áp dụng cho điện thoại đã mua không?
Không. Các mốc áp dụng nhắm vào sản phẩm được đưa ra thị trường EU sau thời điểm tương ứng. Quy định không yêu cầu người dùng tự sửa hoặc cải tạo điện thoại đang sử dụng.